مجموعه سه جلدی تاریخ ایران باستان، یکی از کامل‌ترین و طولانی‌ترین کتاب‌ها در زمینه‌ی ایران پیش از اسلام است که در آن بیانِ تاریخ از 2225 سال پیش از میلاد و از دوره ی سومری‌ها و اکدی‌ها آغاز گشته و تا پایان روزگار اشکانیان، پایان می‌یابد متأسفانه عمر نویسنده کفاف نداده تا با بیان دوره‌ی ساسانیان کتاب را تکمیل نماید. نویسنده‌ی این کتاب، میرزا حسن‏خان پیرنیا (مشیرالدوله)، از مردان خوش‌نام مشروطه بود که هم‏زمان با پادشاهى رضا شاه پهلوى مانند بسیارى دیگر از رجال شایسته‌ی ملى، از سیاست کناره گرفت و خانه‌نشین شد. این گوشه‌نشینى و ثبات پدیدآمده در کشور، موجب شد که او تاریخ ایران باستان را بنویسد. عبدالحسین زرین‌کوب درباره‌ی شیوه‌ی تاریخ‌نگارى پیرنیا می‌گوید: این اثر، تنها تاریخى نیست، بلکه دائره ‌المعارفى درباره‌ی تاریخ، تمدن و فرهنگ گذشته‌ی سرزمین‏هاى مهم دنیا به ویژه یونان، روم، سوریه، مصر، عربستان، میان دو رود، هند و... به شمار مى‏رود؛ چنان‌که خواندن آن، نه‌ تنها موجب آشنایى خواننده با تاریخ و سرگذشت سلسله ‏هاى ایرانى (مادها، هخامنشیان و اشکانیان) و سلسله‏ هاى یونانى سلوکى مى‏شود، که اطلاعات نیکو و اصیلى درباره تاریخ خاورمیانه‌ی امروز و یونان باستان به وى عرضه خواهد کرد. ...