نگاره سنتی نگارگری خسرو و بوزرگ‌مهر این نگاره ارزشمند که بخشی از خمسه نظامی، مجموعه‌ای از پنج داستان مشهور است، صحنه‌ای نمادین و پرمعنا از حکایت «خسرو و بوزرگ‌مهر» را به تصویر کشیده است. در این اثر که از مخطوطه‌ای تاریخی متعلق به دوره صفوی و شهر قزوین به سال ۱۵۵۵ تا ۱۵۶۵ میلادی برگرفته شده، پادشاه ساسانی، خسرو انوشیروان، در حالی که بر اسبی سفید سوار است، با وزیر دانا و حکیم خود، بوزرگ‌مهر، که بر مرکبی از نوع قاطر نشسته، به گفتگویی عمیق می‌پردازد. این صحنه از کتاب «مخزن‌الاسرار» برگرفته شده و اگرچه ریشه در رویدادهای تاریخی دارد، اما بیشتر به مثابه‌ای برای آموزش اخلاقی و بیان پند و اندرزهای زندگی‌ساز به کار رفته است. در مرکز این تصویر، خسرو از وزیر خود می‌پرسد که جغدانی که بر ویرانه‌های یک ساختمان فرسوده نشسته‌اند، چه سخنی می‌گویند. بوزرگ‌مهر با تفسیری عمیق توضیح می‌دهد که یکی از جغدها در ازای دخترش، به دیگری وعده ویرانی شهرهای بیشمار را می‌دهد. این گفتگوی نمادین، سرزنشی آرام و در عین حال کوبنده برای خسرو است؛ او را به خاطر عشق به فتوحات و جنگ‌افروزی و پیامد ویرانگر آن، یعنی نابودی شهرها و جان انسان‌ها، به یاد می‌آورد. ...