اثر حاضر شامل دو مجلد از آثار علامه محمدتقى جعفرى است: 1. جبر و اختيار 2. وجدان مسئلۀ جبر و اختيار از قديمى‌ترين مسائل فكرى بشرى است كه در طول تاريخ تفكر همواره مورد بحث و بررسى متكلمان و فيلسوفان شرق و غرب بوده است و در تاريخ تفكر اسلامى، علاوه بر فيلسوفان و متكلمين، اصوليون نيز وارد اين بحث شده‌اند. در عصر حاضر، ديدگاه ميرزاى نائينى و شاگردان او اهميت بسزايى دارد. در فلسفۀ غرب نيز در عصر حاضر، فيلسوفان تحليلى بحث‌های فراوانی به ويژه دربارۀ رابطۀ اختيار با مسئلۀ عليت مطرح كرده‌اند. استاد جعفرى در اين اثر ديدگاه خاصی دارد كه در برخى موارد، انديشه‌هاى او، هم با آراى فلاسفۀ اسلامى و هم با ديدگاه‌هاى اصوليين مغايرت دارد. كتاب وجدان نيز كه اولين اثر مستقل در اين زمينه در تاريخ تفكر اسلامى است، از اهميت خاصی برخوردار است. فيلسوفان اسلامى بيشتر به مباحث علم النفس پرداخته‌اند تا انسان‌شناسى. خوشبختانه نويسنده در طول عمر خود، مباحث انسان‌شناسى را بسيار جدى گرفت و از اين روى مطالب فراوانی در زمينۀ موضوعات مختلف انسان‌شناسى به رشتۀ تحليل كشاند كه يكى از آنها همين كتاب وجدان است. در اين اثر، ايشان مسئلۀ وجدان را از ابعاد مختلف بررسى كرده، در لابلاى مطالب خود به بررسى و نقد برخى ديدگاه‌هاى انديشمندان، از جمله روان‌شناسان و جامعه‌شناسان پرداخته است. ...