این اثر گرانقدر به فرهنگ و جنبه‏ های گوناگون زندگی مسلمانان و تاریخ دولتهای اسلامی در عصر شکوفایی تمدن اسلامی و تغییر و تبدیل آنها می‏پردازد . میگویند حاجت ما در اختراع است واقعا هم همینطور است.بشر هیچ علم و فنی را ایجاد نکرده مگر آنکه بآن نیازمند بوده است.احتیاج بشر به جغرافی ناگهانی نبوده بلکه بتدریج بآن نیازمند شده و مطابق قانون تکامل آن علم پیشرفت کرده است. در آغاز کار مردم برای تجارت و یا تسخیر ممالک به پیدا کردن راه ها و نشانی شهرها محتاج شدند و کم کم اطلاعات مربوطه بازرگانان و فاتحین را جمع آوری کرده آنرا علم جغرافی نامیدند. فنیقی ها و یونانی ها بواسطه جهانگیری و بازرگانی با جغرافی آشنا شدند ولی مسلمانان به دلایل مختلف قبل از ترجمه کتاب بطلمیوس با علم جغرافی مربوط گشتند . بعلاوه مردم حجاز پیش از اسلام به تجارت اشتغال داشتند و همینکه اسلام ظهور کرد عربها و از آن جمله مردم حجاز بکشورگشائی پرداختند و بیش از هر ملت دیگر با سرعت هر چه تمام تر ممالک وسیعی را گشودند و طبعا تجارت عربها رونق گرفت.بنابراین مسلمانان از نظر جهانگیری و بازرگانی نیز به جغرافی توجه داشتند . فهرست جلد اول : تمدن و اوضاع مردم عرب پیش از اسلام تا ظهور اسلام و کمى قبل از آن، حکومت عرب در دوره جاهلیت، اوضاع کعبه و قریش تا ظهور اسلام، چگونگى دعوت اسلام، انتشار اسلام، فتوحات اسلامى، خلفاى اموى، خلفاى عباسى، خلفاى اندلس، خلفاى فاطمى و غیره. جلد دوم: ثروت مملکت ...