نگاره‌ی سما این نگارگری زیبا، صحنه‌ای روحانی و باشکوه از آیین «سما» را به تصویر کشیده است که در آن گروهی از صوفیان در پیشگاه استادشان، شیخ نظام‌الدین اولیاء (ره)، در حال انجام حرکات عرفانی و مداحی هستند. این مراسم که ترکیبی از موسیقی، حرکت و یاد خداست، نمادی از سلوک معنوی و رسیدن به مقام قرب الهی به شمار می‌رود. حضور استاد در این تصویر، که بر روی قالیچه‌ای در سرِ اتاق نشسته و با نگاهی مهربان و نظارت‌گر بر این گروه مراقب است، بر جایگاه والای رهبری معنوی در طریقت چشتیه و جایگاه ویژه‌ی این بزرگوار در هندوستان تأکید دارد. متن و تصویر این اثر، برگرفته از کتاب «خمسه» اثر امیر خسرو دهلوی، شاعر و عارف بزرگ قرن هفتم و هشتم هجری است. امیر خسرو که خود از مریدان و یاران وفادار شیخ نظام‌الدین بود و پس از وفات ایشان در همان مقبره دفن شد، در این اشعار به توصیف این مراسم عرفانی و حالات معنوی پرداخته است. این نگارگری که بخشی از نسخه‌ی خطی «مطلع‌الانوار» (افق‌های طلوع) است، با خط نستعلیق زیبای فارسی و به قلم خوشنویس برجسته‌ای به نام محمد بن ازهر، در سال ۸۹۰ هجری قمری (معادل ۱۴۸۵ میلادی) در شهر هرات، یکی از مراکز مهم هنری و فرهنگی آسیای مرکزی، تکمیل شده است. از نظر فنی، این اثر هنری با ظرافت و دقت فراوان بر روی کاغذ تهیه شده و با استفاده از رنگ‌دانه‌های طبیعی و مرکب، رنگ‌آمیزی شده است. ...