حق تعیین سرنوشت از مهم‌ترین «حقوق بشر در عرصه بین‌المللی» و «حقوق شهروندی در عرصه ملی» است. یکی از آرمان‌های انقلاب اسلامی ملت ایران که در گفتار امام‌خمینی6 رهبر فقید انقلاب، بارها و بارها تکرار شده، دستیابی به حق تعیین سرنوشت در عرصه داخلی و خارجی بود و در شعار بنیادین ملت ایران «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» انعکاس پیدا کرد. گذر زمان و فراز و فرود حرکت انقلاب، و ارائه نظرات و دیدگاه‌های مختلف از سوی علما و متفکران اسلامی، افکار عمومی را با این پرسش روبه‌رو کرد که آیا واقعاً در اندیشه اسلامی مردم دارای حق تعیین سرنوشت‌اند؟ نقاط اشتراک و افتراق «حق تعیین سرنوشت در اندیشه اسلامی» با «حق تعیین سرنوشت در اسناد حقوق عمومی و بین‌المللی» چیست؟ مبانی و قلمرو آن چیست؟ و در عرصه سیاسی، فرهنگی و اقتصادی چه آثار و پیامدهایی دارد؟ این پژوهش، به‌منظور پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی از این دست سامان یافته و حق تعیین سرنوشت فردی و اجتماعی را در اندیشه اسلامی بررسی کرده، مبانی، دلایل، قلمرو و آثار و پیامدهای آن مطرح نموده است.