پس از آنکه دوره استیلای مغولان فرونشست و در پی آن دولت ایلخانی فروپاشید، عرصه ای از خانخانی و تزلزل در تاریخ ایران سر بر آورد و مدت نیم سده ساکنان ایران را زیر پوشش خود گرفت. گرچه این صحنه پرزدوخورد و دشت مشوش، در بعضی نقاط – فارس و آذربایجان و بغداد- محیط فرهنگی پروری پدید آورد که مشوق دانشها و حامی هنرها بود، ولی ضوابط بنیادین دین و دولت از هم گسست و سازمان دیوانی مملکت یکپارچگی خود را از دست داد. پیکارهای پیاپی، صلح و سامان را از عرصه روزگار محو کرد و در آداب و سلوک زندگی مردم تحولی برانگیخت که جملگی در هنر و ادبیات این دوره منعکس شد. منازعه و سلطه طلبی در میان امیران، تا گذر نیم سدهای، برقرار بود. در بعضی نقاط، بخصوص در خراسان و مازندران، مردمان از ظلم زمامداران نالایق و دشمن کام، به جان آمده و سر به طغیان برداشتند و قیامهایی چون سربداران و مرعشیان را برانگیختند و نامهای خود را ضبط تاریخ کردند. نیم قرنی بر نیامده بود که بلیه یورش تیمور بر سرتاسر ایران نازل شد و نجد ایران جولانگاه جنگاوری دیگر از تبار چنگیزیان گردید و آخرین توشه زندگی رعیت ایرانی را به توبره کشید. ...