کتاب گناه شناسی ، به چیستی گناه، معنای وحی مدوّن و غیرمدوّن، گناهان کبیره و صغیره، استصغار بر گناه، مفهوم جاهل قاصر و جاهل مقصر و مواردی از این دست می‌پردازد. مجموعۀ مباحث پیرامون گناه که در سه جلد تدوین شده است حاصل 40 جلسه بیانات حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی می‌باشد. جلد اول به شناخت گناه اختصاص پیدا کرده است. مقدمۀ ورود به بحث گناه اعتقاد به آزمایش الهی است. خداوند همۀ کسانی که مدعی ایمان به خدا هستند به‌وسیلۀ اوامر و نواهی خود می‌آزماید. بر اساس آنچه که از روایات به‌دست می‌آید امتحان نسبت به نواهی، اقوی از امتحان نسبت به اوامر است. خودداری از اعمالی که شرایط آن برای انسان مهیا و لذّت‌بخش است از اتیان به اعمالی که لذّت‌بخش نیست مشکل‌تر است. در این جلد از مجموعۀ مباحث گناه مطالبی هم‌چون: چیستی گناه، کبیره و صغیره بودن گناه و اصرار بر کبیره، اطاعت و عصیان قوای باطنی، فکر و عزم گناه، خوف و رجا، رضایت به گناه دیگران، منشأ گناه مورد تدقیق و کنکاش قرار گرفته است.