کتاب «روانشناسی تکاملی: دانشی نوین در کاوش ذهن» نوشته دیوید ام. باس، یکی از متون مرجع و تأثیرگذار در حوزه روانشناسی تکاملی است که نخستین بار در دهه 1990 منتشر شد و اکنون در چندین ویرایش به‌روز شده در دسترس است. این اثر با نگاهی یکپارچه و جامع، کوشیده است پلی میان نظریه تکامل داروینی و روانشناسی انسانی برقرار کند و نشان دهد که بسیاری از ویژگی‌های رفتاری و ذهنی ما محصول سازگاری‌هایی هستند که در طول تاریخ تکامل شکل گرفته‌اند. باس به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین چهره‌های این رشته، نه‌تنها به مبانی نظری پرداخته، بلکه با انبوهی از شواهد تجربی و داده‌های بین‌فرهنگی، تلاش کرده است از رویکردی صرفا فلسفی یا حدسی فاصله بگیرد و روانشناسی تکاملی را به‌عنوان یک «علم تجربی» تثبیت کند. محتوای کتاب از مبانی آغاز می‌شود؛ جایی که باس توضیح می‌دهد روانشناسی تکاملی چگونه به‌وجود آمد و چه ارتباطی با زیست‌شناسی دارد. او سپس وارد بررسی حوزه‌هایی می‌شود که از دیدگاه تکاملی برای بقا و تولیدمثل اهمیت ویژه‌ای داشته‌اند. در زمینه بقا، مباحثی همچون اجتناب از خطرات، واکنش به تهدیدها، و نقش ترجیحات محیطی در انتخاب‌ها بررسی می‌شود. بخش مهمی از کتاب نیز به رفتارهای جفت‌گیری و استراتژی‌های جنسی اختصاص دارد؛ باس نشان می‌دهد چگونه تفاوت‌های زیستی میان زن و مرد به شکل‌گیری ترجیحات، حسادت، انتخاب جفت و حتی الگوهای جفت‌گیری کوتاه‌مدت و بلندمدت منجر می‌شوند. ...