در روزگاری که حکومت در دست فقیهان قرار نداشت، مسئله ولایت فقیه جز در پاره ‏ای از احکام فرعی، مورد ابتلای مؤمنان نبود، از این ‏رو بحث دربارة این مهم، در ل ابه ‏لای بخش ‏های فقهی طرح می ‏شد، به گونه ‏ای که محققان و فقیهان زمان‏ های بعد در این‏که مجتهدان سلف ولایت فقیه را باور داشتند، تردیدی به خود راه نداده‏ اند، لذا مطالب جزئی و کلماتی که آن ‏ها به قدر نیاز به تناسب شرایط، اوضاع و احوال، زمان و مکان بدان پرداخته بودند را به عنوان آرای آنان مطرح نموده و مورد قبول قرار داده ‏اند. موضوع این ایر، که «تحلیل نظریة ولایت فقیه» است، ضمن اشاره به رویة عملی حکومت مقبول دینی در عصر حاضر، با استفاده از ادلة عقلی و نقلی، تلاش شده تا بر اساس اصول و مبانی موجود، به منابع معتبر مراجعه و بدین طریق ضرورت ولایت فقیه را تحلیل و تبیین نماید.