(نقد و تفسیر نویسندگان روس،قرن 19م،مقدمه:خسرو باقری) پنج نویسنده‌ی دوران اتحاد شوروی، با اندکی رواداری درباره‌ی بانو داستایفسکی، به‌دنبال راز سربه‌مهر پنج نویسنده‌ی دوران روسیه‌ی تزاری، به پژوهشی پیگیرانه و عمیق، آن هم نه در قالبی خشک و عبوس بلکه در ظرفی ادیبانه، رنگین و شورانگیز، که نام داستان‌پژوهی سزاوار آن است؛ دست زده‌اند. در نخستین داستان‌پژوهی، یوری تنیانف (1894-1943)، نویسنده‌ی رمان‌های تاریخی و روانکاو برجسته‌ی شوروی، می‌کوشد از راز سربه‌مهر الکساندر سرگیویچ پوشکین (1799-1837)، شاعر، نویسنده و آزادی‌خواه بزرگ روسیه به بانویی ناشناس رمزگشایی کند. موضوع دومین داستان‌پژوهی این کتاب رمزگشایی از راز سربه‌‌مهر میخائیل لرمانتوف (1814-1841)، شاعر، نویسنده و آزادی‌خواه نامدار روسیه است. سومین داستان‌پژوهی این کتاب، پژوهش کتابخانه‌ای یا میدانی نیست، بلکه گشت‌وگذاری است در سیر خاطرات و یادمانده‌‌ها. این بار این بانو آنا گرگوریونا داستایفسکی (1846-1918)، همسر و رفیق فیودور میخائیلویچ داستایفسکی (1821-1881) است که در یک سفر درونی، از راز سربه‌مهری پرده برمی‌دارد که به عشق جاودان و پرشور آنای بیست‌ساله و داستایفسکی چهل‌‌وپنج‌ساله فرارویید. چهارمین داستان‌پژوهی این کتابِ به‌راستی دلپذیر، به لئونید گروسمان (1888-1965)، دانشمند و نویسنده‌ی معروف اتحاد شوروی تعلق دارد که از شهرتی جهانی برخوردار است. ...