نخستین کتابی است که به شیوه علمی و بر اساس مستندات و کشفیات باستانشناسی درباره گذشته تاریخی ایران نگاشته شد و هنوز هم مورد توجه است. این کتاب تنها به تاریخ ایران اختصاص ندراد، بلکه دایره‌ المعارفی است در باب تاریخ و تمدن و فرهنگ گذشته ممالک مهم دنیا به ویژه یونان، روم، سوریه، مصر، عربستان، هند و… چنان که هنگام مطالعه این اثر تنها با تاریخ و سرگذشت سلسله‌های ایرانی ماد، هخامنشی،اشکانی و سلسله یونانی سلوکی آشنا نمی‌شویم، بلکه در زمینه تاریخ خاورمیانه امروز و یونان باستان اطلاعات دست اول خواهیم یافت.کتاب تاریخ ایران به دو دسته قبل از اسلام و بعد از اسلام تقسیم شده است که قسمت تاریخ ایران قبل از اسلام توسط حسن پیرنیا و قسمت تاریخ ایران بعد از اسلام توسط عباس اقبال آشتیانی به رشته تحریر در آمده است.کتاب تاریخ تمدن ایران معروفترین و معتبر ترین مرجع های تاریخ ایران است که به زبان ساده با لحن بسیار شیوا و بدون جانبداری و تعصب بیان شده است.