اروند کتاب کتاب گونه شناسی فکری ـ سیاسی حوزه علمیه قم/ عبدالوهاب فراتی برخلاف صورت‌بندی روحانیت در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی به دو گروه منزوی و فعال، امروزه این نهاد دچار تنوعات زیادی از درون شده است. دلیل این امر را باید در مواجهه آنان با جزئیات مدنیت سیاسی و نیز حضورشان در ارکان مختلف حکومت دینی جستجو کرد. شناخت این تنوعات برای آنان که از نمایی نزدیک تحولات سیاسی و اجتماعی نهاد دین را دنبال می‌کنند ارزش بسیاری دارد. این کتاب بدون اینکه به همه جنبه‌های این بررسی بپردازد تنها می‌کوشد روایت و موضع روحانیت حوزه علمیه قم در قبال نظم سیاسی و دینی را معرفی و مناقشات کانونی و در حاشیه آنان درباره سرشت و سیرت نظم دینی در سال‌های پیش از ظهور را مورد واکاوی و تحلیل خود قرار دهد.