اروند کتاب کتاب پژوهشی در نسبت دین و عرفان ناشر : سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برای آن‌که دین و عرفان را با یکدیگر مقایسه کنیم، باید نخست تعریفی از اسلام و عرفان ارائه دهیم. اسلام دینی است استوار بر سه اصل توحید، نبوت و معاد. اساس عرفان نیز این است که جهان دو رویه ظاهری و رویه باطنی: کثرت و وحدت دارد. دیدگاه عرفانی بر اصولی چون وحدت وجود، نزول و صعود وجود، سلوک و مجاهده، فنا، کشف و شهود، ریاضت، عشق و محبت و راز و رمز استوار است. زهد اسلامی زمینه‌ساز تصوف است و تصوف اسلامی نیز از تعالیم ادیان و مکاتب پیرامونش اثر پذیرفته است. البته تعالیم قرآنی و سنت نبوی در پیدایی مفهوم زهد نقش داشته‌اند. در ظاهر دین اسلام، دعوتی به اصول و مبانی عرفان مشاهده نمی‌شود. جوانه‌های عرفان نیز به‌دست عارفانی چون رابعه عدویه تا حارث حماسبی شکوفا شد و در دوره بعد نیز از بایزید بسطامی تا شبلی، به اوج و رشد رسید. مرحله نظم و کمال عرفان هم با نوشته‌های کلابادی و مکی و ابن عربی و مولوی صورت پذیرفت و پس از آن با صدرالدین قونیوی تا ابن حمزه فناری به مرحله شرح و تعلیم رسید. در فضای فرهنگ اسلامی، بسیاری از عالمان عرفان را نمی‌پذیرند و آن‌را به‌طور کلی رد می‌کنند. براین اساس، حتی این‌که منشأ پیدایش تصوف تعالیم شیعه بوده باشد، مورد تردید و انکار است. امامان(ع) و علمای بزرگ شیعه بر ضد تصوف سخن گفته و شیعیان را به‌ طرد آنها راهنمایی کرده‌اند. ...