مجموعه سرزمین ملایر در دورۀ قاجارها است که در آن چگونگی ساخت و شکل‌گیری شهر کنونی ملایر در دورۀ فتحعلی شاه قاجار و معرفی حاکمان قاجاری این منطقه از ابتدا تا زمان روی کار آمدن رضاشاه پهلوی پرداخته می‌شود. در این جلد به پیشینۀ تعدادی از خاندان‌های اصیلی که بعد از ساخت شهر ملایر در آن ساکن می‌شوند، چگونگی ساخت اولین مدرسه‌ها و شکل‌گیری آموزش و پرورش شهر، منابع تأمین آب ملایر، سپاه و فوج معروف ملایر در آن دوره، بناهای قاجار و سفرهای ناصرالدین شاه به ملایر نیز اشاره می‌شود.