مرگ ایوان ایلیچ یکی از داستان‌های کوتاه مشهور تولستوی است که آن را در دوره‌ی تحولات روحانی زندگی‌اش نوشت و درواقع نگاه او را به پایان زندگی پس از سر گذراندن این دوره‌های تحول نشان می‌دهد. کتاب اولین بار در 1886 در روسیه و به زبان روسی منتشر شد. شخصیت اصلی داستان، ایوان ایلیچ نام دارد. او بوروکراتی روسی در قرن نوزدهم است. زندگی‌اش سرشار از لحظه‌های تعقیب لذت‌ها و دوری از موقعیت‌هایی است که باعث ناراحتی می‌شوند. ایوان در میانه‌ی عمرش در حالی که زندگی خود را بر روال مناسب می‌بیند؛ یعنی شغلی با درآمد خوب و خانه‌ای دلخواه، با پدیده‌ای مواجه می‌شود که تا پیش از آن هرگز گمان نمی‌کرد برایش اتفاق بیفتد. تکه ای از کتاب: پیوسته در تنهایی به همان معمای ناگشودنی می‌اندیشید. «یعنی چه؟ آیا به‌راستی باید مرد؟» و ندای درونش جواب می‌داد: «بله، حقیقت است و باید مرد.» می‌پرسید: «ولی آخر این‌همه رنج برای چیست؟» و ندا جواب می‌داد: «دلیلی نیست! برای هیچ!» و همین.