برای ما که دوران کرونا را به چشم دیدیم و پشت‌سر گذاشتیم، وقوع یک بیماری همگانی و پاندمی پدیده‌ی آشنایی است. ویروسی ترسناک و مبهم که ناگهان از ناکجا شیوع پیدا کرد و به مرگ میلیون‌ها انسان، از بین رفتن خانواده‌ها و فروپاشی جامعه منتهی شد. اما تمام این فاجعه این‌ها نبودند؛ ما در کنار فداکاری‌ها، شاهد دروغ‌ها، رذالت‌ها و پنهان‌کاری‌های زیادی هم بودیم. کرونا اولین پاندمی دوران مدرن بود؛ یعنی زمانی که انسان از نظر پزشکی، علمی، فرهنگی و فناوری کاملاً پیشرفته بود و به تمدنش می‌بالید. اما این ویروس، ضعف‌ها و فریب‌های این سیستم به‌ظاهر کارآمد و شکنندگی تمدن را خیلی زود برملا کرد. این موقعیت اگرچه برای خیلی‌ها غیرمنتظره و بهت‌آور بود، اما احتمالاً برای ژوزه ساراماگو این‌گونه نبود. او در دهه‌ی 1990 و با رمان کوری، به‌ شکلی ظریف این تراژدی را پیش‌گویی کرده بود. اینکه بسیار از آدم‌ها در چنین موقعیت‌های وحشتناکی، ممکن است تبدیل به موجودات بدوی و بی‌رحم شوند و تمام دستاوردهای انسانی را بر باد دهند.