پاسخ فرجامین به این پرسش هنوز یافته نشده است راستی را چنین است که ما در پاسخ به این پرسش هنوز در آغاز راهیم و من خود نیز در این جستار با دست یازیدن به نوشته های درون دینی و هم سنجی آنها با یکدیگر، دست کم توانستم نشان دهم که اسلام چگونه پدید نیامده است». همچنین نشان دادم که سیره و قرآن در دو بستر گوناگون و بسیار جدا از هم در جایی دیگر و زمانی دیگر و گاه در ستیز باهم پدید آمدهاند و سیره بر پایه بنمایه ها و گزارشهای پذیرفته شده از سوی همه مسلمانان نزدیک به دویست سال پس از قرآن نوشته شده است و از همین رو گاه حتا گزارشهای آمده در یک سیره از یک نویسنده نیز با یکدیگر سر ستیز دارند (نمونه فروآمدن سوره مشد یا نام یثرب). تا هنگامی که پژوهشهای باستانشناسی بتوانند با گواهان آزمون پذیر تاریخی نشان دهند اسلام چگونه پدید آمده است. می توان و میبایست تاریخ و قرآن را کاوید و پژوهید و نشان داد که تاریخ پیدایش اسلام وحی بعثت نبوت و ... ...