بعضیها بعد از خیار و نمک، قهوه و کتاب را بهترین زوج دنیا میدانند! مخصوصا برای آنهایی که عاشق مطالعه و کارهای خلاقانه هستند. از قهوهخانههای قدیمی گرفته تا کافههای امروزی، قهوه به مرور جای خودش را در فرهنگ ایرانی بازکرده است.
درست است که قهوه و چای با هم رقابت تنگاتنگی دارند و هر کدام طرفداران سینهچاک خودشان را دارند، اما ما در این مطلب سراغ انواع قهوه و خواصش رفتهایم. خدا را چه دیدید شاید شما هم از این نوشیدنی خاص خوشتان آمد و به صف شیفتگان قهوه پیوستید!
فهرست:
درخت قهوه چه شکلی است؟
اگر درخت قهوه را برای اولینبار از نزدیک ببینید احتمالا مثل ما فکرش را هم نمیکنید که میوههای قرمزِ گیلاسمانندِ این درخت قرار است روزی به تلخترین نوشیدنی جهان تبدیل شوند!
درختهای ۳ تا ۱۰ متری قهوه در مناطق گرمسیری رشد میکنند و بعد از حدود ۳ تا ۵ سال بار میدهند. پوستِ میوههای قرمز این درخت را بعد از برداشت میکَنند و دانههای سبز به دستآمده را بعد از حرارتدادن، به دانههای قهوهای تبدیل میکنند.
قهوه از کجا آمده؟
درباره تاریخچهی قهوه روایتهای مختلفی وجود دارد که نمیتوان آنها را به راحتی تایید یا رد کرد. مثلا یکی از جالبترینهایش این است که میگویند قهوه را اولین بار چوپانی در اتیوپی در قرن نهم میلادی کشف کرد. این چوبان وقتی که دید گوسفندهایش با خوردن میوهی قهوه، انرژی بیشتری دارند و شبها هم کمتر میخوابند، به فکر این افتاد که خودش هم این میوه را امتحان کند! (البته گفتیم که… معلوم نیست این داستانها چقدر درست باشند!)
قهوه از چه زمانی وارد ایران شد؟
برخیها ورود قهوه به ایران را مربوط به دوران صفویه میدانند و میگویند در همان زمان شخصی به نام کاشفالدینِ داروساز، درباره خاصیتها و مضرات قهوه رسالهای مینویسد و شاهعباس هم از این رساله استقبال میکند. همین موضوع باعث میشود تا قهوه به ایران بیاید و جزء نوشیدنیهای روزمرهی مردم شود. البته سهم قاجارها را هم نباید دست کم گرفت. بالاخره آنها بودند که کلماتی مثل قهوهخانه و قهوهچی و قهوهباشی را به دایرهلغات ایرانیها اضافه کردند.
با خواص قهوه بیشتر آشنا شوید
قهوه برای بعضیها یک نوشیدنی تفریحی است که بود و نبودش فرقی ندارد. برای بعضیها اما قهوه چیزی است که زندگیشان به آن گره خورده و دعادعا میکنند که از این همه قهوهخواری(!) خواصی هم عاید سلامتیشان شود.
خبر خوش این است که قهوه هم خواصی دارد: مثلا آنتیاکسیدانهای موجود در این نوشیدنی به بهبود بیماریهایی مثل سرطان، بیماریهای قلبی عروقی، سکته و آرتروز کمک میکند. البته ناگفته پیداست که نوشیدن بیش از حد قهوه هم ضررهای خاص خودش را دارد. تعدادی از خاصیتهای قهوه شامل موارد زیر هستند:
- کمک به تمرکز و افزایش ظرفیت حافظه کوتاهمدت
- کاهش خطر ابتلا به بیماریهای زوال عقل
- کاهش ریسک ابتلا به بیماریهای کبدی
- کمکردن خطر ابتلا به دیابت نوع
- افزایش انرژی به خصوص برای ورزشکاران
- کمک به تناسب اندام و لاغری
انواع قهوه چیست؟
از طرفداران قهوه که بپرسید «چرا قهوه؟»، در جواب میگویند عاشق عطر و طعماش شدهاند و موقع خستگی، فقط یک فنجان قهوه است که آنها را سرِ کیف میآورد. تنوع قهوه نیز یکی دیگر از دلایلی است که این عشاق قهوه به این راحتیها از آن دل نمیکَنند.
قهوهها را براساس نژاد، طرز تهیه و دمآور، به انواع مختلفی تقسیم میکنند. برخی از معروفترین نوشیدنیهای برپایه قهوه عبارتند از: قهوه عربیکا، قهوه روبوستا، اسپرسو، قهوه فرانسوی، قهوه ترک، قهوه عربی، موکا، لاته، آمریکانو و نسکافه.
انواع قهوه بر اساس نژاد
قهوه را از نظر نژاد میتوان به دو دستهی عربیکا و روبوستا تقسیم کرد:
قهوه عربیکا
قهوه عربیکا بیشترین میزان تولید در جهان را دارد. درخت این قهوه در ارتفاعات ۸۰۰ تا ۲هزار متری کاشته میشود و به همین دلیل به قهوهی کوهی هم معروف است. البته به خاطر طعم بسیار خوب و کیفیتش مطلوبش قیمتش هم آن بالا بالاها سیر میکند!
ریشه قهوه عربیکا به ارتفاعات یمن، اتیوپی و سودان برمیگردد. از خواص این قهوه میتوان به داشتن قند و انرژی بالا اشاره کرد. ضمنا برای افرادی که میخواهند وزن اضافه کنند هم یک انتخاب دلچسب و بینظیر به حساب میآید. عربیکا چربی و ترشی بیشتری نسبت به قهوههای دیگر دارد. البته کافئین آن نسبت به قهوه روبوستا کمتر است.
قهوه ایلی از معروفترین برندهای نژاد عربیکا است که میتوانید آن را از باسلام سفارش بدهید.
قهوه روبوستا
درخت قهوه روبوستا را در ارتفاعات ۸۰۰ تا ۹۰۰ متری میکارند. روبوستا برعکس عربیکا، شهرت و طرفداران کمتری دارد چون زیادی تلخ است. با این حال اگر میخواهید از قهوهتان خامه و کرم بگیرید، بهتر است سراغ همین قهوه بروید.
روبوستا کافئین بالایی هم دارد و از این نظر قهوهی سنگینی به حساب میآید. این قهوه بیشتر در ویتنام، برزیل، اندونزی و هند تولید میشود و از خواص آن میتوان به ایجاد تمرکز و هوشیاری، افزایش متابولیسم بدن و کمک به کاهش وزن اشاره کرد.
انواع قهوه بر اساس شیوه آمادهشدن
فارغ از تقسیمبندی قهوه به عربیکا و روبوستا، قهوهها بر اساس شیوه آمادهشدنشان هم به انواع مختلفی تقسیم میشوند:
قهوه اسپرسو
برای تهیهی اسپرسو دانههای قهوه را به اندازهی دانههای نمک آسیاب میکنند. جالب است بدانید که این شیوهی آسیاب و دمکردن اسپرسو را ایتالیاییها به دنیا معرفی کردهاند. در واقع همین دانههای ریز هستند که در نهایت تحت فشار آبِ داغ، به اسپرسو تبدیل میشوند.
راستی اگر قهوهخور نیستید بهتر است فعلا بیخیال قهوه اسپرسو شوید، چون حتی اسپرسوخورهای قهار هم قهوهخوردن را از اسپرسو شروع نکردهاند! (پیشنهاد ما برای شروع لاته، موکا یا آمریکانو است.)
قهوه فرانسه
قهوه فرانسه همانی است که با دستگاه قهوهساز قطرهای یا فرنچپرس تهیه میشود. حالا اینکه میخواهید برای تهیه این نوشیدنی از کدام نژاد قهوه استفاده کنید، کاملا به سلیقهی خودتان بستگی دارد.
قهوه عربی
همانطور که از اسم این قهوه پیداست، بیشتر در کشورهای عربزبان و جنوب ایران کشت و تولید میشود. این قهوه را در وسیلهای به نام دَله و با افزودن برخی ادویهها آماده میکنند. نکته کنکوری تهیه قهوه عربی این است که وقتی به جوش آمد، به هیچوجه آن را هم نزنید. راستی معمولا به این قهوه شکر اضافه نمیکنند.
قهوه ترک
برای تهیه قهوه ترک دانههای قهوه را خیلی ریز آسیاب میکنند و آنقدر با حرارت ملایم تفتش میدهند تا بافت خیلی نرمی مثل آرد پیدا کند. یک قاشق مرباخوری قهوه ترک، یک فنجان آب سرد و یک ظرف قهوه معمولی کافی است تا قهوه ترکتان آماده شود.
برای عملآوردن این قهوه باید آن را روی حرارت ملایم قرار بدهید و بعد منتظر بمانید تا کف روی قهوه بالا بیایید. وقتی این اتفاق افتاد، وقت آن شده که قهوهتان را از روی حرارت بردارید و نوشجان کنید.
لاته
قهوه لاته از ترکیب قهوه اسپرسو با شیر داغی که تحت فشار بودهاست، تهیه میشود. فشاری که روی شیر داغ ایجاد میشود، همان چیزی است که باعث میشود لاته کف کند.
آمریکانو
قهوه آمریکانو همان اسپرسوی خودمان است! منتها غلظت کمتری دارد و مناسب کسانی است که نمیخواهند قهوه غلیظ و سنگین بخورند.
موکا
قهوه موکا مخصوص کسانی است که عاشق طعم شکلات هستند. شیر و شکلات آبشده، از ترکیبات اصلی موکا هستند.
قهوه فوری (نسکافه)
قهوه فوری مخصوص کسانی است که حسوحال و وقت آمادهکردن قهوههای دمی را ندارند. درواقع همهچیز از قبل آماده شده و تنها کاری که باید بکنید این است که یک فنجان آبجوش به قهوهتان اضافه کنید و نوشیدنیتان را هم بزنید و تمام!
سوالات متداول درباره انواع قهوه
قهوه علاوه بر افزایش انرژی و تمرکز و حافظهی کوتاهمدت، به پیشگیری از بیماریهایی مثل سرطان، بیماریهای قلبی و کبدی و… نیز کمک میکند.
قهوه عربیکا نسبت به روبوستا کافئین کمتر و چربی بالاتری دارد. عربیکا مناسب تهیهی قهوههای اسپرسو است. در مقابل روبوستا، استقامت بیشتری دارد و در نتیجه مناسب قهوهی دمی است.
آمریکانو همان اسپرسو است، منتها غلظت کمتری دارد و مناسب کسانی است که نمیخواهند قهوه غلیظ و سنگین بخورند.
