حتی اگر مثل من بچهی جنوب باشید و هرسال، اواخر تابستان و اوایل پاییز، مشغول « پاک کردن خرما » های باغ پدربزرگتان باشید، باز هم نمیتوانید ادعا کنید همهی انواع خرما را میشناسید! میگویند رقم انواع خرما در جهان به ۳ تا ۴ هزار نوع میرسد که البته همهی آنها قابل خوردن نیستند. ۴۰۰ نوع از این خرماها در حال حاضر، در ایران ما کشت میشوند. اما مطلب امروز ما، در مورد یک نوع از این میوه نیست؛ بلکه در مورد خرمای نرسیدهای است که هنوز پا به سن نگذاشته، در مردادماه چیده میشود و عشٌاق سینه چاک هم، کم ندارد!
خرمای خارک چیست؟
همانطور که گفتیم، خارک یک نوع خرما نیست. بلکه درواقع خرمایی است که هنوز خرما نشده! چرا که اگر بخواهیم از آخر به اول بیاییم، آخرین مرحلهی رسیدگی میوهی درخت نخل، که کمی بیشتر آفتاب خورده و رطوبتش کاهش یافته است، میشود خرما. یک مرحله قبل، یعنی وقتی تازه رسیده و قهوهای شده است، نرم و مرطوب و نازک است و جوان محسوب میشود، رطب نام دارد. و در اولین مرحله، وقتی از سبزی در آمده اما هنوز کال، سفت و ترد، زرد و نرسیده است، آن را خارک، خَرَک یا خلال مینامند.
فهرست:
البته خارکِ همهی انواع خرما، شیرین و خوشمزه نیستند و فقط چند نوع از خارک ها هستند که اگر قبل از خرما شدن هم چیده شوند، باز هم طرفداران خاص خودشان را دارند. با این وجود، به دلیل وجود مادهای به نام تانن در خارک، مزهی گسی دارد که همه پسند نیست. طعمی ملایم شبیه سیب و نارگیل و نیشکر. و بافتی ترد و سخت شبیه گلابی!
خارک، از آن نوبرانههایی است که فقط در فصل برداشت خود یعنی حدود مردادماه و فقط در منطقهی خرماخیز میتوانید گیر بیاورید. چرا که اگر دیر بجنبید، خارک ها تبدیل به خرما میشوند. با تمام این اوصاف، خارک قابل تشخیص ترین مدل خرما در بازار است که به راحتی میتوانید بشناسیدش؛ مثل یک آشنا.
طبع خرمای خارک چیست؟
طبع خرما به طور کلی گرم است؛ اما در مراحل مختلف رشد، میزان گرمی آن کمی متفاوت است. طبع خارک در طب سنتی، گرم و تر است. خرماهایی که پرشهد و نرم و مرطوب و شیرینتر هستند و اصطلاحا رطب شدهاند، گرمتر هستند و از طرفی، خرماهای خشک، گرم و خشک اند.
خوردن خارک، برای افراد بلغمی مزاج یا افرادی که طبع سرد و خشک دارند، بسیار توصیه شده است. همچنین افرادی که عادت به خوردن سردی دارند؛ زیرا در هر دو صورت، خارک یا هر خرمای گرم و تری، سبب تعادل مزاج آنها خواهد شد. سردی زیاد، ریشهی بسیاری از بیماریها از جمله درد معده، درد استخوان و مفاصل و سرفههای زیاد و سینوزیت است. گرمای خارک، سردی بدن، سستی و ضعف اندامها را از بین میبرد و انرژی و حرارت را به مغز، قلب، معده و دستها و پاها برمیگرداند.
میتوانید در وعدهی صبحانه، همراه با شیر گرم که سردی محسوب میشود، چند عدد خارک میل کنید تا تعادل برقرار شود. همچنین اگر عادت به خوردن ماست یا کشک دارید هم، این نسخه کارساز است.
از طرفی افراد گرم مزاج بهتر است در خوردن خارک زیادهروی نکنند. برای آنکه طبع گرم خرما و اثر آن بر بدن را خنثی کنید، میتوانید از آب انار یا سکنجبین استفاده کنید.
خرما خارک چقدر کالری دارد؟
درواقع خرما از میوههای پرکالری محسوب میشود که مصرف آن، افزایش انرژی زیادی در پی خواهد داشت؛ با این وجود، حضور آن در رژیمهای غذایی کاهش وزن مرسوم و بلامانع است؛ اگر تعداد مصرف آن رعایت شود. چرا که مصرف روزانه چند عدد خرما، هوس شما برای خوردن شیرینی های مصنوعی را رفع میکند و محتوای فیبر آن نیز، سبب سیری و کاهش میان وعدهها خواهد شد. انرژی و قند دریافتی خرما، تحمل رژیمهای لاغری را برای فرد آسان میکند. کالری هر عدد خارک حدود ۲۵، کالری یک عدد رطب ۲۳ و کالری یک عدد خرما هم ۲۳ میباشد.
جدول ارزش غذایی خرما خارک چگونه است؟
کالری ۱۰۰ گرم خارک یا خرمای نارس، ۲۸۲ میباشد که ارزش غذایی آن، به این صورت است:
| مواد تشکیل دهنده | مقدار در ۱۰۰ گرم |
| کربوهیدرات | ۷۴٫۶ گرم |
| فیبر | ۸٫۵ گرم |
| پروتئین | ۲٫۸ گرم |
| چربی | ۰ گرم |
برای سوزاندن این میزان کالری، ۸۰ دقیقه پیادهروی یا ۳۰ دقیقه دویدن نیاز است.
انواع خرما خارک چیست؟
همانطور که گفته شد خارک را میتوان اولین مرحله از رشد خرما دانست. به این ترتیب، با توجه به وجود انواع خرما، خارک های متنوعی نیز وجود دارد. اما همهی آنها شیرین و قابل خوردن نیستند. خارک های مرسوم و خوردنی را به سه دسته تقسیم میکنند:
خارک شیخالی
این خارک به دلیل رنگ قرمزش، از دو نوع دیگر قابل تشخیص تر است. خرمای نرسیدهی نخل شیخالی که قرمز رنگ و بیضی شکل است و ۳ تا ۵ سانتیمتر طول دارد. مانند بقیهی خارک ها طعم شیرین و گسی دارد.
خارک حاج باقری
کاملا شبیه خارک شیخالی است اما به رنگ زرد! یعنی هم شیرین است هم بیضی شکل. ۳ تا ۵ سانتیمتر هم طول دارد. ولی رنگ آن زرد است.
خارک برحی
میوهی نارس نخل برحی، کمی کوچکتر و گردی شکل است. یک دانهی گرد ۲ تا ۳ سانتی متری، که شیرین و زرد رنگ است.
خواص خرمای خارک چیست؟
خارک هم یک نوع خرما است که همهی خواص خرما را داراست؛ از جمله سرشار از آهن و مواد معدنی ضروری است. حاوی فیبر و پروتئین است و هرچند ویتامین A و C در آن کمتر از دیگر میوههاست اما در عوض، انواعی از ویتامین B دارد که برای پوست و خصوصا مو عالی است. خرما از دیرباز یک غذای کامل محسوب می شده است. این هم بخشی از خواص خارک، به اختصار :
- کارکرد درست دستگاه گوارش، بهبود یبوست:
فیبر همان چیزی است که در سلامت دستگاه گوارش نقش بسزایی دارد. خارک حاوی هردو نوع فیبر محلول و نامحلول در آب است که هرکدام به طریقی کمک کننده هستند.
فیبرهای نامحلول با افزایش حجم مدفوع سبب حرکت و دفع آن از بدن میشوند.
- پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی:
مصرف خارک میتواند در کاهش عواملی چون فشارخون، قندخون، چربی و سایر عواملی که زمینهساز بیماریهای قلبی عروقی و دیابت هستند، موثر باشد. مواد معدنی موجود در خارک از جمله منیزیم و پتاسیم، به آرام کردن رگهای خونی و کاهش فشارخون معروف اند و از این طریق، از قلب محافظت میکنند. کلسیم موجود در خارک هم فعالیت های الکتریکی قلب را بهبود میبخشد.
علاوه بر نقش مواد معدنی، فیبرهای محلول در آب هم، سبب کاهش سطح کلسترول بد در خون، کاهش جذب کربوهیدرات و تنظیم قند در خون میشوند.
به این ترتیب، مصرف روزانهی خارک با تنظیم میزان چربی، قند و فشار خون، احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را کاهش میدهد.
- کمک به کاهش وزن یا عضله سازی:
در رژیمهای غذایی هم، یکی از پررنگترین عوامل، حضور فیبر است. خوردن به اندازه و روزانهی خارک به عنوان تأمین منبع فیبر در رژیم غذایی تان، هم مدت سیر ماندن شما را طولانی خواهد کرد، هم با وجود ( کالری_قند _کلسرولِ) کمتر در مقایسه با میان وعدههای نامناسب، انرژی لازم برای فعالیت و چربی سوزی را به شما خواهد داد.
از طرفی، خارک دارای پروتئین است. وجود پروتئین این میوه را برای رژیمهای غذایی افراد لاغر هم مناسب میکند. چرا که میتواند منجر به عضله سازی شود
- پیشگیری یا درمان کمخونی:
خرما و از جمله خارک، از منابع مهم آهن هستند. افرادی که در معرض کمبود شدید آهن قرار دارند مانند زنان در هنگام قاعدگی، یا زنان بارداری که به شدت هم برای سلامت خود و هم برای سلامت جنین به این مادهی معدنی نیاز دارند، میتوانند با مصرف روزانهی خارک، آهن مورد نیاز بدنشان را دریافت کنند.
کمبود آهن میتواند منجر به کمخونی ناشی از فقر آهن شود؛ این نوع کمخونی با کاهش هموگلوبین خون و کاهش اکسیژن رسانی مرتبط است و میتواند سبب ریزش مو، افزایش ضربان قلب ( برای پمپاژ بیشتر اکسیژن به سراسر بدن)، سردی دست ها و پاها و خستگی مفرط شود.
- جایگزین مناسب قند و شکر برای افراد دیابتی:
در مبحث قند خون، شاخص گلیسمی بسیار مهم است. شاخص گلیسمی ِ خارک و به طور کلی خرما، کم است. به این معنا که با خوردن خرما، سطح قند خون شما به کندی بالا میرود. نه به سرعت. به این ترتیب، جایگزینی خارک با قند و شکر یا مصرف آن در وعدهی صبحانه، در عین حال که به شما انرژی میبخشد، سرعت بالا رفتن قند خون تان را ملایم میکند.
درست است که خارک میتواند یک منبع خوب دریافت قند و انرژی روزانه برای افراد مبتلا به دیابت باشد، اما برای تعیین میزان مجاز مصرف روزانهشان، بهتر است با یک پزشک متخصص مشورت کنند.
- تقویت سیستم عصبی و پیشگیری از آلزایمر:
بخش زیادی از عملکردهای دستگاه عصبی و مغز، نیازمند مواد معدنی چون مس، منیزیم، پتاسیم و کلسیم میباشد. از جمله جلوگیری از تحریک پذیری سیستم عصبی، هماهنگی عصبی_ماهیچهای و تنظیم انتقالات عصبی. آهن موجود در خارک نیز، در فرآیند تولید میلین و انعطاف پذیری سلولهای عصبی نقش اساسی دارد.
از طرفی، با وجود ویتامین B۶ در خارک، روند پیری کند شده و احتمال ابتلا به آلزایمر کاهش مییابد.
- خارک در مواردی چون تقویت قوای جنسی، افزایش قدرت باروری و سلامت تخمک ها و اسپرمها، هم چنین برای درمان کمردرد، کوفتگی، خستگی یا نرمی مفاصل، تقویت کلیه ها و سلامت پوست و مو نیز توصیه شده است.
عوارض خرمای خارک چیست؟
زیادهروی در خوردن خارک، سبب زیادی گرمی در بدن و عوارض ناشی از آن، همچون آفت دهان، جوش و آکنه، سردردهای ناشی از گرمی، بیماریهای التهابی و التهاب و گرفتگی گلو خواهد شد. افزایش فشار خون در افراد مستعد این مرض همچون افراد دارای اضافه وزن، مشکل ساز خواهد بود. همچنین افراد مبتلا به دیابت باید از خوردن زیاد خارک و خرما پرهیز کنند.
خوردن بیش از اندازهی خارک، درد دندان را در پی خواهد داشت. از طرفی، خارک دیر هضم میشود و ممکن است در افراد گرم مزاج، سبب گرفتگی عروق شود.
روش نگهداری خرما خارک چیست؟
از آنجایی که خرمای نارس نسبت به رطب، رطوبت کمتری دارد، دیرتر فاسد میشود. اما بهتر است در اولین قدم، گرد و غبار و آفات و فضولات احتمالی را از خارک بزدایید. آنها را تمیز بشویید و وقتی خشک شدند، در یک ظرف دربسته، در یخچال نگهداری کنید.
نگهداری هر نوع خرمایی در فریزر، طول عمر آنها را بیشتر میکند. اما اگر قصد دارید هرروزه از خارکها میل کنید و سر دو هفته، چیزی از آنها باقی نمیماند، نگهداری آن در یخچال آسانتر میباشد.
روش انتخاب خرما خارک تازه چگونه است؟
بهترین و تازهترین خارک آن است که در فصل و زمان برداشت خود یعنی مرداد ماه به دست شما رسیده باشد. این، اولین نکته در اطمینان داشتن از تازگی خارک است.
دومین نکته توجه به خصوصیات ظاهری است. دقت کنید خرما بوی ترش ندهد، له نشده باشد یا شکرک نزده باشد؛ احیانا به شیره نیفتاده باشد. پوست آن نازک باشد و خلاصه سالم و سرحال باشد.
سومین نکته هم خرید از فروشگاه های معتبری است که خود، تولیدکننده های صادق و پاکدست باشند. میوههای تازه و خوبشان را برای شما جدا کرده باشند و در یک کلام، حلال خور باشند.
سوالات متداول دربارهی خرما خارک
طبع خرما خارک چیست؟
خرمای خارک چقدر کالری دارد؟
آیا خرما خارک چاق میکند؟
با این وجود، زیادهروی در مصرف خارک میتواند سبب افزایش وزن و چاقی شود.
تا حالا این اطلاعات رو از خرما نداشتم. اطلاعات بسیار عالی و مفید بود. ممنونم
مردمجنوب عشقن
باسلام و تشکر،با وجود اینکه خودم جنوبی هستم و با نخل و محصولات آن اصطلاحأ بزرگ شده ام ولی مطالب شما بسیار مفید و با ارزش بود🌷🌷