آش دندونی یکی از غذاهای سنتی و مقوی است که در جشنهای مخصوص رشد اولین دندان تهیه میشود. این آش با ترکیب حبوبات، گندم و گاها گوشت یا سیرابی طبخ میشود. این آش خوشمزه میتواند بهعنوان عصرانه، پیش غذا یا یک وعده غذای کامل سرو شود. با توجه به محبوبیت و کاربرد متفاوت این غذا در مناطق مختلف مانند آذربایجان شرقی و غربی و مشهد، روشهای مختلفی برای تهیه آن وجود دارد که در ادامه به چند روش طرز تهیه آش دندونی ساده و مجلسی آن میپردازیم.
آش دندونی بچه چیست؟
آش دندونی غذایی است که به مناسبت اولین دندان نوزاد تهیه و در جمع خانواده و دوستان سرو میشود. برای تهیه آش دندونی بچه در مناطق مختلف ایران مانند تهران، مشهد، تبریز و… از مواد اولیه متفاوتی استفاده میشود اما به طور کلی از گندم، نخود و لوبیا و سبزیهایی مانند اسفناج و تره تهیه میشود. در برخی مناطق به این آش نامهای محلی مثل “آش دندونک” نیز داده میشود.
فهرست:
طرز تهیه آش دندونی ساده
این آش مغذی و لذیذ به خاطر ترکیبات مقوی خود مانند حبوبات، گندم و جو، غذایی کامل و مناسب برای رشد و تقویت بدن است. طرز تهیه آش دندونی ساده، علاوه بر راحتی، برای افرادی که به دنبال تجربهی طعم اصیل این غذا با مواد اولیه در دسترس هستند، یک گزینه عالی است.
مواد لازم آش دندونی ساده
| مواد اولیه | برای ۴ نفر | برای ۱۵ نفر | برای ۵۰ نفر |
| گندم | ۱ پیمانه | ۳ پیمانه | ۱۰ پیمانه |
| نخود | ۱/۲ پیمانه | ۲ پیمانه | ۶ پیمانه |
| لوبیا چیتی | ۱/۲ پیمانه | ۲ پیمانه | ۶ پیمانه |
| عدس | ۱/۲ پیمانه | ۲ پیمانه | ۶ پیمانه |
| کشک | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
| پیاز داغ | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
| نمک، فلفل، زردچوبه | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
مراحل تهیه آش کشک دندونی ساده
مرحله اول
برای شروع، حبوبات، جو و گندم را جداگانه داخل کاسههایی بریزید و به آنها آب اضافه کنید. بگذارید این مواد به مدت ۶ تا ۷ ساعت، یا بهتر از شب تا صبح، خیس بخورند.
مرحله دوم
در این مدت چندین بار آب حبوبات را عوض کنید. سپس نخود را داخل آبکش ریخته، شسته و داخل قابلمه بریزید. قابلمه را روی حرارت قرار دهید و به آن آب اضافه کنید، به طوری که حدود ۲ بند انگشت بالاتر از سطح نخودها قرار گیرد. درب قابلمه را بگذارید.
مرحله سوم
حرارت را زیاد کنید تا آب به جوش بیاید، سپس حرارت را کم کنید و بگذارید نخود به آرامی بپزد. در ادامه، لوبیا چیتی و لوبیا قرمز را نیز آبکش کرده و در قابلمه جداگانهای روی حرارت بگذارید.
مرحله چهارم
روی لوبیاها آب بریزید تا حدود ۲ تا ۳ بند انگشت بالاتر از سطح آنها قرار گیرد. ابتدا حرارت را زیاد کنید تا به جوش بیاید، سپس آن را ملایم کنید تا لوبیاها به آرامی بپزند. در همین زمان، پیاز را پوست گرفته، شسته و از وسط نصف کنید.
مرحله پنجم
پیاز را در قابلمهای قرار دهید. مقداری دارچین و ۶ لیوان آب به قابلمه بیفزایید و روی حرارت قرار دهید. ابتدا حرارت را زیاد کنید تا به جوش آید.
مرحله ششم
جو و گندم را نیز پس از آبکش کردن، در قابلمه اصلی آش بریزید و حدود یکسوم قابلمه را از آب پر کنید.
مرحله هفتم
درب قابلمه را نیمه باز بگذارید و حرارت را زیاد کنید تا آب به جوش آید. سپس حرارت را ملایم کرده و بگذارید جو و گندم بپزند. گهگاه آش را هم بزنید تا ته نگیرد. حدود یک تا یک و نیم ساعت بعد، عدس را شسته و به قابلمه اضافه کنید.
مرحله هشتم
۱۵ دقیقه بعد از اضافه کردن عدس، برنج را چندین مرتبه شسته و به آش اضافه کنید.
مرحله نهم
نخود و لوبیاها را نیز تست کنید و در صورت پختگی، آنها را به آش بیفزایید. در این مرحله میتوانید از عصاره قلم هم استفاده کنید تا طعم بهتری به آش بدهید.
مرحله دهم
نیمی از پیازداغ و مقداری کشک را به قابلمه اضافه کرده و مواد را خوب هم بزنید تا طعم کشک به خورد آش برود. سپس به آش کمی نمک، فلفل سیاه و سایر ادویههای دلخواه را بیفزایید.
مرحله یازدهم
دوباره آش را هم بزنید تا ادویهها بهخوبی ترکیب شوند. درب قابلمه را بگذارید و اجازه دهید آش جا بیفتد. پس از اینکه آش به بافت دلخواه رسید، آن را در کاسهای ریخته و با پیاز داغ، نعنا داغ و کمی کشک تزئین کنید.
طرز تهیه آش دندونی مجلسی
در طرز تهیه آش دندونی مجلسی از گوشت یا عصاره قلم برای افزایش طعم و ارزش غذایی استفاده میشود.
مواد لازم آش دندونی مجلسی
| مواد اولیه | برای ۴ نفر | برای ۱۵ نفر | برای ۵۰ نفر |
| گندم | ۱ پیمانه | ۳ پیمانه | ۱۰ پیمانه |
| گوشت گوسفندی | ۲۰۰ گرم | ۵۰۰ گرم | ۱/۵ کیلوگرم |
| نخود | ۱/۲ پیمانه | ۲ پیمانه | ۶ پیمانه |
| لوبیا چیتی | ۱/۲ پیمانه | ۲ پیمانه | ۶ پیمانه |
| عدس | ۱/۲ پیمانه | ۲ پیمانه | ۶ پیمانه |
| کشک | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
| پیاز متوسط | ۲ عدد | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
| پیاز داغ | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
| نمک، فلفل، زردچوبه | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
مراحل تهیه آش کشک دندونی مجلسی
برای پخت آش دندونی درست مانند طرز تهیه آش دندونی ساده باید عمل کنید.
مرحله اول
تمامی حبوبات (لوبیا چیتی، نخود، گندم و عدس) را از شب قبل خیس کنید. قبل از پخت، آب حبوبات را عوض کرده و آب تازه به آنها اضافه کنید.
مرحله دوم
پیاز را خرد کنید و داخل قابلمه با کمی روغن و زردچوبه تفت دهید تا طلایی و سبک شود.
مرحله سوم
حبوبات را به پیاز داغ اضافه کنید و کمی هم بزنید. سپس آب به اندازه کافی اضافه کرده و درب قابلمه را ببندید تا حبوبات به مرور پخته و نرم شوند.
مرحله چهارم
گوشت گوسفندی را همراه با یک تکه چوب دارچین و مقداری زردچوبه در قابلمهای دیگر ریخته و اجازه دهید حدود یک ساعت بپزد.
مرحله پنجم
پس از پخته شدن گوشت، آب آن را به قابلمه حبوبات اضافه کنید و گوشت را پس از خنک شدن، ریشریش کنید.
مرحله ششم
بعد از گذشت یک ساعت، زمانی که حبوبات و سایر مواد کاملاً پخته شدند، کمی سیر داغ، نعناع داغ، نمک، فلفل و مقدار دلخواهی کشک را به آش اضافه کنید.
مرحله هفتم
اجازه دهید آش برای حدود ۳۰ دقیقه دیگر بپزد تا جا بیفتد. سپس آش دندونی شما آماده سرو است.
طرز تهیه آش دندونی تهرانی
طرز تهیه آش دندونی تهرانی معمولاً با گوشت ریشریش شده و یا عصاره قلم است که طعمی خاص دارد.
مواد لازم آش دندونی تهرانی
| مواد اولیه | برای ۴ نفر | برای ۱۵ نفر | برای ۵۰ نفر |
| گوشت گوسفندی | ۴۰۰ گرم | ۱/۵ کیلوگرم | ۵ کیلوگرم |
| لوبیا چیتی | ½ لیوان | 2 لیوان | 6 لیوان |
| لوبیا قرمز | ½ لیوان | 2 لیوان | 6 لیوان |
| نخود | ½ لیوان | 2 لیوان | 6 لیوان |
| گندم پوست کنده | ½ لیوان | 2 لیوان | 6 لیوان |
| عدس | ½ لیوان | 2 لیوان | 6 لیوان |
| برنج ایرانی یا نیم دانه | ½ لیوان | 2 لیوان | 6 لیوان |
| جو پوست کنده | ½ لیوان | 2 لیوان | 6 لیوان |
| پیاز | 2 عدد | 6 عدد | 20 عدد |
| نعناع داغ | 4 قاشق غذاخوری | 15 قاشق غذاخوری | 50 قاشق غذاخوری |
| کشک | به مقدار دلخواه | به مقدار دلخواه | به مقدار دلخواه |
| آب قلم | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
| نمک، فلفل سیاه، دارچین | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
| روغن سرخکردنی | به مقدار لازم | به مقدار لازم | به مقدار لازم |
مراحل تهیه آش کشک دندونی تهرانی
مرحله اول
گوشت گوسفندی ریشریش شده یا عصاره قلم را با آب بپزید و کنار بگذارید. لوبیا چیتی، نخود، گندم و عدس را از قبل خیس کنید.
مرحله دوم
پیازها را خرد کنید و با روغن تفت دهید تا طلایی شوند. سپس زردچوبه، فلفل، نمک و زیره سبز را اضافه کرده و کمی دیگر تفت دهید.
مرحله سوم
تمامی حبوبات را به پیاز داغ اضافه کنید و آب کافی بریزید. درب قابلمه را بگذارید و اجازه دهید تا حبوبات برای حدود یک ساعت پخته شوند.
مرحله چهارم
زمانی که آش جا افتاد، مغز گردو و کشمش را تفت دهید و آش دندونی تهرانی را با این مواد، نعنا داغ، سیر داغ و پیاز داغ تزئین و سرو کنید.
این دستور تهیه مشابه طرز تهیه آش دندونی با قلم است و میتوانید به جای گوشت از عصاره قلم نیز استفاده کنید.
طرز تهیه آش دندونی مشهدی
یکی از روشهای محبوب برای تهیه آش دندونی، دستور مشهدی آن است. این آش سنتی و خوشمزه را میتوانید بهراحتی با مواد زیر آماده کنید:
مواد لازم آش دندونی مشهدی
| مواد اولیه | مقدار برای ۴ نفر |
| گوشت گوساله یا گوسفندی | ۲۵۰ گرم |
| قلم گوساله | ۱ عدد |
| لوبیا چیتی | ½ پیمانه |
| لوبیا قرمز | ½ پیمانه |
| نخود | ½ پیمانه |
| عدس | ½ پیمانه |
| گندم | ½ پیمانه |
| جو | ½ پیمانه |
| برنج نیمدانه | ½ پیمانه |
| پیاز متوسط | ۲ عدد |
| تره خرد شده | ۲ لیوان |
| نمک و فلفل سیاه | به مقدار نیاز |
| زردچوبه و پودر دارچین | به مقدار نیاز |
| کشک پیاز داغ و نعناع داغ | به مقدار دلخواه |
برای 15 یا 50 نفر میتوانید مقادیر را به تناسب افزایش دهید.
مراحل تهیه آش کشک دندونی مشهدی
مرحله اول
برای آمادهسازی، حبوبات را از شب قبل در آب بخیسانید و چند بار آب آنها را تعویض کنید تا نفخشان گرفته شود.
مرحله دوم
گوشت و قلم را جداگانه در قابلمهای همراه با آب، زردچوبه، و دارچین بپزید تا کاملاً مغز پخت شوند.
مرحله سوم
پیاز و سیر خرد شده را در قابلمه بزرگی با کمی روغن تفت دهید تا طلایی و خوشعطر شوند.
مرحله چهارم
حبوبات و برنج نیمدانه را به قابلمه حاوی پیاز و سیر تفتداده شده اضافه کنید. سپس گوشت و قلم پختهشده و مقداری آب قلم نیز به آن بیفزایید.
مرحله پنجم
حرارت را ملایم کنید و بگذارید آش به مدت یک ساعت بهآرامی بپزد تا مواد خوب ترکیب شوند.
مرحله ششم
تره خرد شده را اضافه کنید و اجازه دهید سبزی بهخوبی پخته و نرم شود.
مرحله هفتم
در پایان، آش را از روی حرارت بردارید و با کشک، نعنا داغ، سیر داغ، و پیاز داغ تزیین و سرو کنید.
طرز تهیه آش دندونی تبریزی
این آش معمولاً برای مناسبتهای خاص و به عنوان یکی از غذاهای مجلسی سرو میشود. در ادامه طرز تهیه این آش به صورت مرحلهبهمرحله آورده شده است.
مواد لازم آش دندونی تبریزی
| مواد اولیه | برای ۴ نفر |
| گوشت گوسفندی | 250 گرم |
| لوبیا چیتی | ½ لیوان |
| لوبیا قرمز | ½ لیوان |
| نخود | ½ لیوان |
| عدس | ½ لیوان |
| برنج ایرانی یا نیم دانه | ½ لیوان |
| جو | ½ لیوان |
| پیاز | 1 عدد بزگ |
| نعناع داغ | 4 قاشق غذاخوری |
| کشک | به مقدار دلخواه |
| نمک، فلفل سیاه، دارچین | به مقدار لازم |
| روغن سرخکردنی | به مقدار لازم |
برای طرز تهیه آش دندونی ۱۵ نفر و ۵۰ نفر میتوانید مواد را به نسبت افزایش دهید.
مراحل تهیه آش کشک دندونی تبریزی
مرحله اول
برای آمادهسازی حبوبات، جو، گندم و حبوبات را از شب قبل در ظروف جداگانه با آب کافی خیس کنید تا نفخ آنها گرفته شود. در طول زمان خیساندن، چند بار آب را تعویض کنید.
مرحله دوم
نخودهای خیسشده را آبکشی کرده و در قابلمهای با مقداری آب بریزید. سپس قابلمه را روی حرارت گذاشته و درب آن را بگذارید تا نخودها نرم و پخته شوند.
مرحله سوم
پس از جوش آمدن آب نخودها، حرارت را ملایم کنید. به طور همزمان، لوبیا چیتی و لوبیا قرمز را نیز آبکشی کرده و در قابلمهای جداگانه روی حرارت بگذارید تا پخته شوند.
مرحله چهارم
پیاز را خرد کرده و با گوشت گوسفندی و مقدار کمی دارچین در قابلمهای دیگر تفت دهید. سپس ۶ لیوان آب به آن اضافه کرده و درب قابلمه را ببندید تا گوشت بپزد.
مرحله پنجم
جو و گندم آبکششده را در قابلمهای بزرگتر ریخته و با آب روی حرارت بگذارید تا به جوش آید و خوب بپزد. در حین پخت، مواد را هم بزنید تا ته نگیرد. بعد از نرم شدن جو و گندم، عدس را اضافه کنید.
مرحله ششم
بعد از حدود ۱۵ دقیقه برنج شستهشده را به قابلمه اضافه کنید. گوشت پختهشده را از قابلمه خارج کرده، پس از سرد شدن، ریشریش کنید.
مرحله هفتم
گوشت ریشریششده، آب گوشت، نخود و لوبیاهای پختهشده را به قابلمه اصلی اضافه کنید. در این مرحله، میتوانید عصاره قلم را نیز به آش اضافه کنید.
مرحله هشتم
در این مرحله، پیاز داغ، نعناع داغ و کشک را به قابلمه اضافه کرده و آش را بهخوبی هم بزنید. ادویههای مورد نیاز مانند نمک و فلفل را نیز اضافه کنید و بگذارید آش به مدت ۱۵ دقیقه دیگر جا بیفتد.
پس از پایان مراحل، آش دندونی تبریزی آماده سرو است و میتوانید آن را با نعناع داغ، پیاز داغ و کشک تزئین کنید.
طرز تهیه آش دندونی با سیرابی
آش دندونی را همانند آش جو میتوانید با سیرابی درست کنید. در طرز تهیه آش دندونی با سیرابی باید گوشت را از مواد لازم حذف کنید و به مقدار دلخواه سیراب و شیردان اضافه کنید. برای این کار نیاز است سیراب و شیردان را بهخوبی تمیز کنید و به مربعهای ۲ تا ۳ سانتیمتری خرد کنید. آنها را جداگانه بپزید و سپس به مانند گوشت به قابلمه و باقی
تزیین و سرو آش دندونی
- کشک را به شکل مارپیچ روی آش بریزید تا جلوه زیباتری به غذا بدهد.
- با استفاده از کشک میتوانید شکل دندون روی آش دندونی بکشید.
- پیاز داغ را به همراه کمی نعناع داغ به آش اضافه کنید.
- آش دندونی را با نان سنگک تازه سرو کنید تا تجربهای لذتبخشتر داشته باشید.
- آش دندونی را میتوانید با گردوی خرد شده و کشمش نیز تزئین کنید.
نکات و فوت و فن های تهیه آش دندونی
- برای آنکه طعم آش دندونی بهتری داشته باشید توصیه میشود از برنج نیم دانه استفاده کنید.
- اگر میخواهید زمان پخت آش دندونی کوتاهتر شود حتما از گندم پوست کنده استفاده کنید.
- حتما حبوبات را از شب قبل در آب قرار دهید تا سریعتر پخته و هضم شوند.
- کشک را حتماً در مراحل پایانی به آش اضافه کنید تا طعم و مزه بهتر حفظ شود.
- استفاده از عصاره قلم میتواند طعم آش دندونی را بسیار لذیذتر کند.
خرید و فروش حبوبات در باسلام
یکی از راههای خرید حبوبات تازه و متنوع، مراجعه به غرفههای باسلام است. این غرفهها توسط فروشندگان محلی و تولیدکنندگان مستقیم محصولات عرضه میشوند که اطلاعات دقیق و کاملی دربارهی محصولاتشان دارند. شما میتوانید پیش از خرید با غرفهداران ارتباط برقرار کنید و درباره کیفیت، اصالت، و نوع محصولاتی که نیاز دارید، مشاوره بگیرید. همچنین، اگر علاقهمند به فروش این محصولات هستید، میتوانید غرفه خود را در باسلام ایجاد کنید و کسبوکار خود را آغاز کنید.
پرسشهای متداول دربارهی آش دندونی
معمولاً شامل گندم، نخود، عدس و لوبیا چیتی است.
به طور کلی این آش سبزی ندارد و فقط نعنای تفت داده شده برای تزئین استفاده میشود ولی در مواردی از اسفناج و تره استفاده میشود.
در برخی از دستورالعملها از گوشت گوسفندی ریشری یا عصاره قلم استفاده میشود.
بله، نسخهای از آش دندونی با سیرابی تهیه میشود که طعم خاصی دارد.
