کتاب‌های ممنوعه جهان؛ فهرست کامل و معرفی

کتاب‌ها از دیرباز منبع دانایی و همراهانی بی‌صدا برای شکل‌گیری شخصیت، اندیشه و نگاه ما به زندگی بودند. شاید خیلی از ما تجربه‌ای مشترک از خواندن کتابی داشته باشیم که مسیر فکری‌مان را عوض کرده یا حتی تصمیمی مهم را در زندگی‌مان شکل داده است. کتاب‌ها می‌توانند الهام‌بخش، آرامش‌دهنده، آگاه‌کننده و گاه حتی تلنگری جدی برای ما باشند؛ همین قدرت کتاب‌ها همیشه مورد توجه حکومت‌ها، مذاهب، نهادهای قدرت و حتی جوامع مختلف قرار گرفته تا جایی که بعضی کتاب‌ها را خطرناک، تحریک‌آمیز یا ممنوع اعلام کرده‌اند.

کتاب‌های ممنوعه تنها به خاطر محتوای نامناسب سانسور نمی‌شوند و گاه به دلیل افشای واقعیت‌ها، طرح دیدگاه‌های مخالف، یا شکستن تابوهای فکری، سیاسی و مذهبی به فهرست سیاه می‌روند. برخی از این آثار بعدها الهام‌بخش جنبش‌های فکری شده‌اند، در حالی که در زمان انتشار سوزانده می‌شدند یا خواندنشان جرم بود.
از ۱۹۸۴ جورج اورول گرفته تا آیات شیطانی سلمان رشدی، این کتاب‌ها یادآور این حقیقت‌ هستند که قدرت کلمات گاهی ترسناک‌تر از سلاح است و همین موضوع دلیل ممنوعیت بسیاری از کتاب‌ها بوده است. همراه ما باشید تا فهرست کتاب‌های ممنوع‌شده در جهان را به شما معرفی کنیم.

چرا برخی کتاب‌ها ممنوع می‌شوند؟  

این که تصور کنیم کتاب تنها برای انتقال دانش استفاده می‌شود، یک باور سطحی و اشتباه است. کتاب‌ها قدرت شکل دادن به افکار عمومی، زیر سوال بردن ساختارهای قدرت و حتی ایجاد جنبش‌های فکری یا اجتماعی را دارند و همین قدرت نهفته در کلمات باعث شده که حکومت‌ها در طول تاریخ، بعضی از کتاب‌ها را ممنوع یا سانسور کنند.
این ممنوعیت‌ها معمولا به‌ دلیل نگرانی نهادهای سیاسی، مذهبی یا فرهنگی از تاثیرگذاری کتاب بر مخاطب و شکستن تابوها است. بنابراین ممنوعیت یک کتاب بیش از آن‌ که به زبان و ساختار اثر مربوط باشد، به پیام یا زاویه‌ دید آن بستگی دارد. در بسیاری از کشورها، دولت‌ یا نهادهای خاص قدرت تلاش می‌کنند تا با جلوگیری از انتشار یا توزیع بعضی آثار خاص، نوعی کنترل فکری یا فرهنگی روی جامعه داشته باشند. در ادامه، مهم‌ترین علت ممنوعیت کتاب‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

دلایل رایج برای توقیف کتاب‌ها  

به طور کلی سانسور کتاب در کشورهای مختلف یا ممنوعیت آن، در پاسخ به محتوایی است که با ارزش‌ها و منافع نهادهای قدرتمند حکومتی (سیاسی، مذهبی یا فرهنگی) تضاد دارد. بر این اساس از مهم‌ترین دلایل توقیف کتاب‌ها و سانسور ادبی در جهان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 

• محتوای سیاسی: نقد مستقیم یا غیرمستقیم به دولت‌ها، ایدئولوژی‌های سیاسی یا طرح مسائل انقلابی
  • کتاب‌‌های 1984 و مزرعه حیوانات از جورج اورول: انتقاد از تمامیت‌خواهی و حکومت‌های توتالیتر
• محتوای مذهبی: توهین یا بازنگری در باورهای دینی و طرح داستان‌های نمادین یا تفسیری از مقدسات
  • کتاب آیات شیطانی از سلمان رشدی: توهین به اسلام و مقدسات
  • قرآن: محدودیت قرائت عمومی قرآن در بعضی کشورها
• محتوای جنسی یا غیراخلاقی: توصیف روابط جنسی، رفتارهای تابوشکن یا طرح موضوعاتی مثل همجنس‌گرایی
  • کتاب لولیتا: روابط غیر اخلاقی و جنسی زیر سن قانونی
  • کتاب به رنگ ارغوان: پرداختن به موضوعاتی مثل خشونت و آزار جنسی
• خشونت یا دعوت به بی‌نظمی اجتماعی: ترغیب به خشونت افراطی، دعوت به شورش یا رفتارهای ضداجتماعی
  • کتاب پرتقال کوکی: خشونت شدید و رفتارهای بزهکارانه
  • کتاب نبرد من: تحریک و ترویج دشمنی‌های نژادی و خشونت سیاسی
• تبعیض نژادی و جنسیتی: آثاری که علیه تبعیض یا نژاد پرستی نوشته شدند، اما به دلیل ترس از درگیری‌های اجتماعی، ممنوع شدند
  • کتاب ریشه‌ها: توصیف وضعیت نابه‌سامان آمریکایی‌های آفریقایی تبار
  • کتاب جنس دوم: دیدگاه‌های فمینیستی و انتقادی‌ نسبت به جایگاه زنان در جامعه

نقش سیاست، دین و فرهنگ

سه عامل اصلی که بیشترین تاثیر را روی ممنوعیت کتاب‌ها داشته و دارد، سیاست، دین و فرهنگ‌ است که هر کدام از آن‌ها بر اساس نوع حکومت و جامعه، شدت یا شکل متفاوتی دارند.

• سیاست: از مهم‌ترین علت ممنوعیت کتاب‌ها در جهان است. در رژیم‌های استبدادی یا تمامیت‌خواه، ممنوع کردن کتاب نوعی ابزار کنترل افکار است. دولت‌ها می‌کوشند تا با سانسور کتاب‌های چالش‌برانگیز،  روایت رسمی حکومت را حفظ کنند. حتی در بعضی کشورهای دموکراتیک هم گاهی ملاحظات امنیتی یا سیاسی باعث توقیف کتاب‌ها می‌شود.
• دین: از دیگر عوامل مهم در توقیف و ممنوعیت کتاب است، چرا که نهادهای مذهبی اغلب حساسیت زیادی به محتوای کتاب‌ها دارند. به همین دلیل آثاری که باورهای مذهبی را زیر سوال می‌برند یا داستان‌های تخیلی با مفاهیم دینی دارند، معمولا در جوامع مذهبی با واکنش‌های تند مواجه می‌شوند.
• فرهنگ: سومین عامل ممنوعیت کتاب‌ها در جهان، فرهنگ حاکم بر جامعه است. فرهنگ هر جامعه حد و مرزی برای گفت‌وگو درباره‌ی مسائل حساس مثل روابط جنسی، جنسیت یا سنت‌های محلی دارد. کتاب‌هایی که این مرزها را بشکنند معمولا دستخوش سانسور فرهنگی در دنیا شده یا ممکن است به طور کامل ممنوع شوند، حتی اگر سیاسی یا مذهبی نباشند.

بنابراین می‌توان گفت ممنوعیت کتاب‌ها در سراسر دنیا، بیش از آنکه مرتبط با کیفیت اثر باشد، به میزان تطابق آن با ساختارهای قدرت یا عرف جامعه بستگی دارد.

کتاب‌های ممنوعه معروف جهان  

هزاران کتاب در گوشه‌ و کنار دنیا به خاطر شکستن تابوها، انتقاد به سیاست‌های حکومتی، به چالش کشیدن نظم موجود یا حتی صرفا طرح یک سال متفاوت، راهی به فهرست جهانی کتاب‌های ممنوع‌شده باز کردند. در این بخش با 44 مورد از مشهورترین کتاب‌های ممنوعه در ایران و جهان آشنا می‌شویم. 

1. موش‌ها و آدم‌ها (Of Mice and Men)

• چاپ نخست: 1937
• نویسنده: جان اشتاین‌ بک
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: درام، اجتماعی، انتقادی
• علت توقیف: مضامین مربوط به فقر، خشونت، زبان نژادپرستانه و خودکشی

رمان موش‌ها و آدم‌ها از کتاب‌های ممنوع در آمریکا و درباره دو کارگر مزرعه به نام‌های جورج و لنی است که در دوران رکود بزرگ آمریکا به دنبال کار و زندگی بهتر هستند و تجربه‌های مختلفی را از سر می‌گذارنند. این کتاب به مسائلی چون فقر، نابرابری اجتماعی و رویاهای شکست‌خورده می‌پردازد و به دلیل استفاده از الفاظ ناپسند، توصیفات خشن و بعضی مسائل حساسیت‌برانگیز اجتماعی در بسیاری از مدارس و کتابخانه‌ها ممنوع شده است. موش‌ها و آدم‌ها از بزرگ‌ترین آثار ادبیات آمریکا است، اما به دلیل پرداختن به نژادپرستی، تبعیض جنسی و وضعیت طبقات پایین جامعه، حتی در قرن 21 در لیست آثار ادبی بزرگ ممنوع‌شده قرار داشت. 

2. آیات شیطانی (The Satanic Verses)

• چاپ نخست: 1988
• نویسنده: سلمان رشدی
• ملیت نویسنده: بریتانیایی-آمریکایی (متولد هند)
• ژانر: فانتزی، مذهبی، سیاسی
• علت توقیف: توهین به مقدسات اسلامی

کتاب آیات شیطانی یک روایت داستانی پیچیده از زندگی دو مرد هندی-بریتانیایی است که با عناصر سورئالیستی درباره هویت، ایمان و فرهنگ همراه شده است. آنچه باعث ممنوعیت این کتاب در کشورهای مسلمان شد، تفسیرهای خاص رشدی از برخی آیات قرآن بود. این تفسیرهای شیطانی باعث خشم گسترده در جهان اسلام شد و باعث شد این کتاب در بسیاری از کشورها از جمله ایران، بلافاصله پس از انتشار ممنوع شود. فتوای قتل سلمان رشدی توسط امام خمینی نیز به همین دلیل صادر شد.

3. سلاخ‌خانه شماره پنج (Slaughterhouse-Five)

• چاپ نخست: 1969
• نویسنده: کورت ونه‌گات
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: جنگی (ضد جنگ و صلح‌طلبانه)، تخیلی، طنز تلخ
• علت توقیف: نمایش صریح خشونت و مفاهیم ضد میهن‌پرستی

کتاب سلاخ‌خانه شماره 5 یک روایت علمی تخیلی از زندگی سربازی اسیر به نام بیلی پیلگریم است که زمان را به‌ صورت غیرخطی تجربه می‌کند و شاهد بمباران دِرِسدِن آلمان است. این کتاب به نقد جنگ جهانی دوم و پوچی خشونت نظامی می‌پردازد و به دلیل داشتن زبان صریح، مضامین تاریک و مخالفت با ارزش‌های سنتی، بارها در ایالات مختلف آمریکا ممنوع شده است. جالب است بدانید که این کتاب علیرغم ضد جنگ بودن، حداقل 18 بار به اتهاماتی مثل استفاده از الفاظ رکیک، نمایش اعمال جنسی، عدم میهن‌پرستی و اشاره مستقیم به همجنس‌گرایی در فهرست کتاب‌های ممنوعه تصویری یا چالش‌برانگیز قرار گرفته است.

4. بار هستی یا سبکی تحمل‌ناپذیر هستی (The Unbearable Lightness of Being)

• چاپ نخست: 1984
• نویسنده: میلان کوندرا
• ملیت نویسنده: چک
• ژانر: فلسفی، عاشقانه، سیاسی، فلسفی
• علت توقیف: انتقاد از رژیم کمونیستی چکسلواکی

رمان سبکی تحمل‌ناپذیر هستی یا بار هستی یک روایت پیچیده از زندگی و روابط چهار شخصیت در بستر وقایع سیاسی پراگ در دهه 60 میلادی است. این کتاب به مفاهیم هستی، عشق، هویت، آزادی و سنگینی تاریخ و سرنوشت می‌پردازد و به دلیل انتقاد از ایدئولوژی حاکم در چکسلواکی، در آن دوران (1984 – 1989) ممنوع بود. سبکی تحمل‌ناپذیر هستی سرانجام و بعد از فروپاشی نظام کمونیستی شوروی آزاد شد و از فهرست کتاب‌های ممنوعه بیرون آمد.

5.  آبی‌ترین چشم (The Bluest Eye)

• چاپ نخست: 1970
• نویسنده: تونی موریسون
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: نژادی، اجتماعی، روان‌شناختی
• علت توقیف: محتوای جنسی، تجاوز، نژادپرستی

کتاب آبی‌ترین چشم از تونی موریسون یک داستان جنجال‌برانگیز و انتقادی است که زندگی یک دختر بچه سیاه‌پوست در دهه 40 آمریکا و بعد از رکود اقتصادی را روایت می‌کند. این دختربچه به نام پیکولا به دلیل سیاه‌پوست بودن از جامعه سفیدپوست اطرافش نفرت دارد و آرزوی او داشتن چشمان آبی است تا کمی زیباتر باشد و جامعه بالاخره او را قبول کند.
کتاب آبی‌ترین چشم از زاویه‌ای تلخ به نژادپرستی درونی و خشونت خانگی می‌پردازد و موضوعاتی مثل تبعیض نژادی، زنا با محارم و تعرض‌های متعدد به کودکان در آن عنوان شده است؛ به همین دلیل این کتاب بارها در مدارس و کتابخانه‌های آمریکا ممنوع شد و همچنان اثری جنجال برانگیز است که مدام وارد لیست کتاب‌های ممنوعه می‌شود.

6. مانیفست (The Communist Manifesto)

• چاپ نخست: 1848
• نویسنده: کارل مارکس و فریدریش انگلس
• ملیت نویسنده: آلمانی
• ژانر: سیاسی، اقتصادی، فلسفی
• علت توقیف: ترویج کمونیسم

کتاب مانیفست که با نام مانیفست حزب کمونیست نیز شناخته می‌شود، یک متن کلاسیک درباره نظریه مبارزه طبقاتی، نقش کارگران و نقد سرمایه‌داری است و راهکارهایی برای برقراری جامعه‌ای بدون طبقات و استثمار پیشنهاد می‌دهد. این کتاب در واقع یک بیانیه سیاسی-اجتماعی است که به تبیین اصول و ایدئولوژی کمونیسم می‌پردازد. به همین دلیل بسیاری از کشورها با نظام‌های غیر کمونیستی یا دارای حساسیت‌های امنیتی، مثل ایران پهلوی یا آمریکا در دوره مک‌کارتیسم این کتاب را ممنوع کردند. کتاب مانیفیست پایه‌گذار اصلی جنبش‌های سوسیالیستی و کمونیستی در جهان است.

7. خوشه‌های خشم (The Grapes of Wrath)

• چاپ نخست: 1939
• نویسنده: جان اشتاین‌ بک
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: اجتماعی، سیاسی، مهاجرت
• علت توقیف: انتقاد از سرمایه‌داری و شرایط اجتماعی آمریکا

کتاب خوشه‌های خشم از بزرگ‌ترین آثار ادبی آمریکا و جهان است که مشابه اثر دیگر این نویسنده، یعنی موش‌ها و آدم‌ها، به مسائل اجتماعی و اقتصادی در دوران رکود بزرگ آمریکا می‌پردازد. این رمان داستان یک خانواده فقیر را روایت می‌کند که در اثر رکود اقتصادی به سمت غرب آمریکا مهاجرت کردند و با رنج‌ها و مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کنند. خوشه‌های خشم به شدت از استثمار طبقات پایین جامعه، بی‌عدالتی اجتماعی و نظام سرمایه‌داری انتقاد می‌کند. همین موضوع باعث شد که این اثر بزرگ در زمان انتشار توسط خیلی از نهادهای محافظه‌کار و سرمایه‌داری و همچنین مالکان بزرگ زمین ممنوع شود.

8. راز داوینچی (The Da Vinci Code)

• چاپ نخست: 2003
• نویسنده: دانیل «دن» براون
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: معمایی، دینی، تاریخی
• علت توقیف: توهین به مسیحیت و تحریف تاریخ کلیسا

کتاب راز داوینچی از پرحاشیه‌ترین کتاب‌های تاریخ معاصر است که در زمان انتشار، سر و صدا و جنجال زیادی به پا کرد. این کتاب یک داستان پر هیجان از شخصیتی به نام رابرت لنگدان روایت می‌کند که درگیر کشف رازهای تاریخی و دینی مربوط به حضرت عیسی و انجمن‌های مخفی کلیسا می‌شود. همین موضوع باعث اعتراضات شدید از سوی کلیساهای کاتولیک شد که در نتیجه آن، کتاب راز داوینچی در بسیاری از کشورهای کاتولیک‌نشین از جمله واتیکان ممنوع شد.

9. قلعه حیوانات (Animal Farm)

• چاپ نخست: 1945
• نویسنده: جورج اورول
• ملیت نویسنده: بریتانیایی (متولد هند)
• ژانر: سیاسی، تمثیلی، سیاسی، ضد کمونیستی
• علت توقیف: نقد مستقیم استالینیسم و رژیم‌های توتالیتر

کتاب قلعه حیوانات از جورج اورول یک شاهکار در ادبیات سیاسی است که به نقد دیکتاتوری و حکومت‌های تمامیت‌خواه می‌پردازد. این کتاب در قالب داستانی تمثیلی روایت می‌شود و درباره حیواناتی است که علیه مزرعه‌دار شورش می‌کنند اما خود گرفتار دیکتاتوری خوک‌ها می‌شوند. مزرعه حیوانات با کنایه از انقلاب روسیه و استالین نوشته شده و یک تهدید جدی علیه حکوت‌های کمونیستی است، به همین دلیل در دوران جنگ سرد در بسیاری از کشورها (شوروی و متحدانش) ممنوع شد و همچنان نیز در بعضی کشورها در لیست کتاب‌های ممنوع‌شده سیاسی قرار دارد.

10. وداع با اسلحه (A Farewell to Arms)

• چاپ نخست: 1929
• نویسنده: ارنست همینگوی
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: عاشقانه، ضد جنگ، تاریخی
• علت توقیف: نگاه تلخ به جنگ و توهین به نظامیان

کتاب وداع با اسلحه داستان یک افسر آمریکایی است که در جنگ جهانی اول عاشق یک پرستار انگلیسی می‌شود. این کتاب روایتی تلخ و انسانی از جنگ و عشق دارد و به دلیل نقد تلویحی‌ از جنگ و قهرمان‌گرایی نظامی، در بعضی کشورها در دوره‌هایی از انتشار آن جلوگیری شد. وداع با اسلحه در کشورهای فاشیستی به‌عنوان یک اثر ضد وطن‌پرستی شناخته می‌شود. 

11. کشتن مرغ مقلد (To Kill a Mockingbird)

• چاپ نخست: 1960
• نویسنده: هارپر لی
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: اجتماعی، نژادی، درام حقوقی
• علت توقیف: پرداختن به نژادپرستی و مسائل جنسیتی

رمانی مشهور که از زبان یک دختر بچه‌ روایت می‌شود و داستان دفاع یک وکیل سفید پوست از مردی سیاه‌ پوست که به تجاوز متهم شده را بازگو می‌کند. کتاب کشتن مرغ مقلد از شاهکارهای ادبیات است و در سال 1961 برنده جایزه پولیتزر شد. این کتاب به دلیل نمایش بی‌پرده نژادپرستی و مسائل جنسیتی بارها در فهرست کتاب‌های ممنوعه مدارس و کتابخانه‌ها قرار گرفته است و هنوز هم در بعضی کشورها در لیست آثار ممنوعه قرار دارد.

12. پرواز بر فراز آشیانه فاخته (One Flew Over the Cuckoo’s Nest)

• چاپ نخست: 1962
• نویسنده: کن کیسی
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: روان‌شناختی، اجتماعی، سیاسی
• علت توقیف: نقد نهادهای روان‌پزشکی، خشونت شدید، ترویج ابتذال، بی‌نظمی و عصیان

کتاب پرواز بر فراز آشیانه فاخته که در ایران با نام دیوانه‎‌ای از قفس پرید شناخته می‌شود، روایتی از یک مجرم است که سعی دارد با دیوانه نشان دادن خود از مجازات زندان فرار کند. در این کتاب، مجرم داستان به‌ جای زندان، به آسایشگاه روانی فرستاده می‌شود و زمانی که اوضاع نابه‌سامان آن‌جا را می‌بیند، با ساختار سرکوبگر برخورد می‌کند. این کتاب نگاهی انتقادی به ساختارهای قدرت در سازمان‌ها و در اینجا نهادهای مراقبتی روانشناسی دارد و در دهه‌های 60 و 70 در چند ایالت آمریکا سانسور یا ممنوع شد.

13. 1984

• چاپ نخست: 1949
• نویسنده: جورج اورول
• ملیت نویسنده: بریتانیایی (متولد هند)
• ژانر: دیستوپیا، سیاسی، فلسفی
• علت توقیف: انتقاد از حکومت‌های تمامیت‌خواه

کتاب 1984 جورج اورول از ممنوعه‌ترین کتاب‌های دنیا است و یک جهان تخیلی و سرکوب‌شده را روایت می‌کند که در آن دولتی خیالی با نام دولت بزرگ (Big Brother) ذهن و زبان مردم را کنترل می‌کند. این رمان هشداری تلخ درباره سانسور، کنترل شدید شهروندان و نابودی فردیت است و بارها توسط نهادهای مختلف توقیف یا سانسور شده است، به طوری که در اتحاد جماهیر شوروی، برخی کشورهای آسیایی و حتی دوره‌هایی در آمریکا تحت سانسور یا ممنوعیت بوده است. رمان 1984 را می‌توان از بزرگ‌ترین و مطرح‌ترین کتاب‌هایی که ممنوع شدند ولی محبوب‌اند دانست.

14. لولیتا (Lolita)

• چاپ نخست: 1955
• نویسنده: ولادیمیر ناباکوف
• ملیت نویسنده: روسی-آمریکایی
• ژانر: روان‌شناختی، جنجالی، عاشقانه تاریک
• علت توقیف: محتوای جنسی و روابط بیمارگونه

لولیتا از معروف‌ترین و جنجالی‌ترین رمان‌های قرن بیستم است که به دفعات در فهرست کتاب‌های ممنوعه برای کودکان و نوجوانان و کتاب‌هایی که در مدارس ممنوع‌اند، قرار گرفته است. روایت این کتاب از زبان مردی میانسال است که شیفته یک دختربچه‌ می‌شود و رابطه‌ای سوءاستفاده‌گرانه میان آن‌ها شکل می‌گیرد. لولیتا به دلیل داشتن محتوای حساس جنسی و خط‌ قرمزهای اخلاقی از کتاب‌های ممنوعه اروپایی است و در کشورهای بسیاری مثل فرانسه، انگلیس، آرژانتین، نیوزیلند و آفریقای جنوبی ممنوع شده، اما عجیب است که هیچ‌وقت در لیست کتاب‌های ممنوعه در آمریکا قرار نگرفت.

15. مادام بوواری (Madame Bovary)

• چاپ نخست: 1856
• نویسنده: گوستاو فلوبر
• ملیت نویسنده: فرانسوی
• ژانر: عاشقانه، واقع‌گرایانه، اجتماعی
• علت توقیف: ترویج بی‌اخلاقی و خیانت زناشویی

رمان مادام بوواری از گوستاو فلوبر روایت زندگی زنی روستایی است که در پی ماجراهای عاشقانه و فرار از یکنواختی زندگی زناشویی، دچار تباهی می‌شود. این رمان در زمان خود رسوایی زیادی به پا کرد و حتی نویسنده‌ آن به دلیل بیان مضامین جنسی به دادگاه کشیده شد! بعد از تبرئه فلوبر از دادگاه، مادام بوواری از فهرست کتاب‌های ممنوعه خارج شد و در حال حاضر یکی از شاهکارهای ادبیات مدرنیستی و از متون بنیان‌گذار رئالیسم (ادبیات واقع‌گرایانه) است که در کلاس‌های درس دانشگاه در سراسر جهان تدریس می‌شود.

16. ناطور دشت (The Catcher in the Rye)

• چاپ نخست: 1951
• نویسنده: جی. دی. سلینجر
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: بلوغ، روان‌شناختی، انتقادی
• علت توقیف: زبان نامناسب، مضامین افسردگی، یاغی‌گری نوجوان

ناطور دشت از شاهکارهای جی دی سلینجر، داستان یک پسر نوجوان 16 ساله به نام هولدن کالفیلد است که بعد اخراج از مدرسه، سفری ذهنی و شهری را تجربه می‌کند. بسیاری از والدین و مسئولان مدرسه در دهه‌های گذشته به دلیل استفاده از ناسزا، دیدگاه منفی به جامعه، ترویج تفکر خودکشی، ترغیب به نوشیدن الکل و فرار هولدن از مدرسه آن را نامناسب می‌دانستند و در فهرست کتاب‌هایی که در مدرسه ممنوع‌اند، قرار دادند، چون می‌ترسیدند نوجوان‌ها از کارهای هولدن تقلید کنند. بعضی افراد هم محتوای کتاب را توهین‌آمیز و ضد ساختار خانواده تلقی می‌کردند. در حال حاضر این کتاب در بعضی مدارس ممنوع است، اما به‌ راحتی در کتاب‌فروشی‌ها پیدا می‌شود.

17. دنیای قشنگ نو (Brave New World)

• چاپ نخست: 1932
• نویسنده: آلدوس هاکسلی
• ملیت نویسنده: بریتانیایی
• ژانر: دیستوپیا، فلسفی، تخیلی
• علت توقیف: به چالش کشیدن نظام خانواده و دین، بی‌ بند و باری

کتاب دنیای قشنگ نو از آلدوس هاکسلی تصویری از یک آینده‌ تاریک ارائه می‌دهد که در آن انسان‌ها به‌صورت آزمایشگاهی تولید می‌شوند و توسط دولت‌ها و با استفاده از مواد مخدر کنترل می‌شوند. دنیای قشنگ نو به دلیل مضامینی مثل بی‌بندوباری جنسی، مصرف مواد مخدر و خودکشی، نخستین بار در ایرلند و سپس در بیش از 8 ایالت آمریکا و دیگر کشورهای مذهبی ممنوع شد. این کتاب جنجالی هنوز هم به خاطر محتوای خود در بسیاری از کشورهای جهان در فهرست کتاب‌های ممنوعه قرار دارد.

18. داستان ندیمه (The Handmaid’s Tale)

• چاپ نخست: 1985
• نویسنده: مارگارت اتوود
• ملیت نویسنده: کانادایی
• ژانر: فمینیستی، دیستوپیا، سیاسی
• علت توقیف: محتوای ضد مذهبی و نقد نظام مردسالار

داستان ندیمه از کتاب‌های ممنوعه در حوزه زنان است و پادآرمان‌ شهری را روایت می‌کند که در آن یک فاجعه زیست محیطی رخ می‌دهد و بسیاری از زنان توانایی باروری خود را از دست می‌دهند. در نتیجه این اتفاق، زنانی که هنوز توانایی باروری دارند، به عنوان خدمتکار و با هدف تولید مثل تحت مالکیت نخبگان حاکم و مورد تجاوز جنسی قرار می‌گیرند. این اثر فمینیستی تلخ و دردآور به‌ دلیل مضمون ضد دینی و نقد ساختارهای جنسیتی در بسیاری از کشورها مثل پرتغال و اسپانیا، چندین ایالت آمریکا و کشورهای مذهبی ممنوع شده است.

19. مسخ (The Metamorphosis)

• چاپ نخست: 1915
• نویسنده: فرانتس کافکا
• ملیت نویسنده: اتریشی-یهودی (زبان آلمانی)
• ژانر: نمادین، فانتزی، سورئالیستی، روان‌شناختی
• علت توقیف: نگاه پوچ‌گرایانه، برداشت‌های ضد خانواده و ضد کار

مسخ یک رمان کوتاه از فرانتس کافکاست که جان مایه آن حول محور پوچ بودن و بی معنایی زندگی است و به همین دلیل یکی از بزرگ‌ترین آثار داستانی ابزورد جهان به شمار می‌آید. رمان مسخ داستان مردی است که یک روز صبح بیدار می‌شود و خود را به‌ صورت حشره‌ای غول‌پیکر می‌بیند. این اثر نمادین به تنهایی، طردشدگی و پوچی زندگی می‌پردازد و به عنوان یکی از مهم‌ترین آثار فانتزی قرن بیستم در بسیاری از دانشگاه‌های ادبیات سراسر جهان تدریس می‌شود. رمان مسخ در هر دو رژیم شوروی سابق و آلمان نازی جزو کتاب های ممنوعه بود و با این که کافکا یک نویسنده یهودی بود، باز هم اتحاد جماهیر شوروی سابق داستان را منحط و ناامیدکننده دانست و اجازه انتشار و توزیع آن را نمی‌داد. 

20. مرشد و مارگاریتا (The Master and Margarita)

• چاپ نخست: 1967 (بعد از مرگ نویسنده)
• نویسنده: میخائیل بولگاکف
• ملیت نویسنده: روسی
• ژانر: سیاسی، فلسفی، سورئال
• علت توقیف: نقد نظام شوروی و مذهب رسمی

مرشد و مارگاریتا یک رمان روسی جذاب از میخائیل بولگاکف است که با فضای سیال و سورئالیستی‌ خود به عنوان برجسته‌‎ترین اثر بولگاکف به شمار می‌رود. این کتاب، داستانی چند لایه و موازی از سفر شیطان به مسکو، به صلیب کشیده شدن مسیح و عشق مرشد به مارگاریتا است و ماجراهایی فلسفی، عاشقانه و مذهبی را رقم می‌زند. علیرغم اینکه نگارش مرشد و مارگاریتا در سال 1941 پایان یافت، به دلیل نمادگرایی و نقد پنهان حکومت شوروی، استالین اجازه انتشار این اثر را نداد و تازه 27 سال بعد از مرگ نویسنده، نسخه سانسور شده آن در تیراژ محدود به چاپ رسید و بعد از چند دهه بالاخره نسخه اصلی آن نیز منتشر شد. مرشد و مارگاریتا از بزرگ‌ترین آثار ادبیات روسی در سده بیستم و از معروف‌ترین کتاب‌های سانسور شده دنیاست که در فهرست کتاب‌های ممنوعه فلسفی قرار دارد. 

21. آخرین وسوسه مسیح (The Last Temptation of Christ)

• چاپ نخست: 1951
• نویسنده: نیکوس کازانتزاکیس
• ملیت نویسنده: یونانی
• ژانر: مذهبی، فلسفی، تاریخی
• علت توقیف: توهین به مقدسات مسیحی

آخرین وسوسه مسیح یک کتاب درخشان از نیکوس کازانتزاکیس، نویسنده یونانی است و در آن تصویری انسانی از مسیح ارائه می‌دهد که با وسوسه‌های زمینی، ترس و تردید دست‌ و‌ پنجه نرم می‌کند. این کتاب به دلیل نحوه به تصویر کشیدن حضرت عیسی توسط کلیسای کاتولیک و ارتدوکس یونان به شدت محکوم شد، طوری که بسیاری از گروه‌های مسیحی محتوای کتاب را کفرآمیز دانسته و کازانتزاکیس را تکفیر کردند. آخرین وسوسه مسیح و اقتباس سینمایی آن در بسیاری از کشورها از جمله آمریکا، واتیکان و بعضی کشورهای اسلامی، بحث برانگیز و ممنوع است.

22. پرتقال کوکی (A Clockwork Orange)

• چاپ نخست: 1962
• نویسنده: آنتونی برجس
• ملیت نویسنده: بریتانیایی
• ژانر: دیستوپیا، فلسفی، روان‌شناختی، کمدی سیاه
• علت توقیف: خشونت صریح، محتوای جنسی، زبان ابداعی

پرتقال کوکی نوعی طنز تلخ از پاد آرمان شهری است که در آن پسری به نام الکس و باند خلافکارش به شکل بیمارگونه‌ای به خشونت علاقه دارند. این کتاب به دلیل رفتارهای بسیار خشن قهرمان داستان و ترویج خشونت در میان قشری از جوانان، به‌ عنوان یکی از کتاب‌های ممنوعه در بسیاری از کشورها شناخته می‌شود. علیرغم اینکه پرتقال کوکی از بهترین رمان‌های قرن بیستم است، اما ممنوعیت و سانسور آن در آمریکا تاریخچه‌ای طولانی دارد. پرتقال کوکی، هنوز هم بعد از دهه‌ها از چاپ نخست آن در فهرست کتاب‌های ممنوعه و سانسور شده کشورهای مختلف قرار می‌گیرد.

23. سالار مگس‌ها (Lord of the Flies)

• چاپ نخست: 1954
• نویسنده: ویلیام گلدینگ
• ملیت نویسنده: بریتانیایی
• ژانر: روان‌شناختی، تمثیلی، اجتماعی
• علت توقیف: نمایش خشونت کودکان، بدبینی نسبت به ذات انسان

سالار مگس‌ها داستان گروهی پسر دانش‌آموز است که طی حادثه‌ای از سقوط هواپیما جان سالم به در می‌برند و به واسطه تنهایی، رهایی و تلاش برای بقا به هیولاهایی جنایتکار تبدیل می‌شوند. این کتاب به مساله قانون و حاکمیت آن می‌پردازد و نشان می‌دهد که نبود نظم و قانون تا چه اندازه می‌تواند در ایجاد جرم و جنایت و رذالت موثر باشد. کتاب سالار مگس‌ها در فهرست کتاب‌هایی که در مدارس ممنوع‌اند قرار دارد و خیلی‌ها آن را بدبینانه، خشن، دارای الفاظ رکیک و توهین‌آمیز به مسائل اعتقادی و وجود خدا می‌دانند. سالار مگس‌ها توسط انجمن کتاب‌خوانی آمریکا به عنوان هشتمین کتاب ممنوعه آمریکا انتخاب شده و پیتر بروک، کارگردان افسانه‌ای تئاتر، یک فیلم سینمایی از روی این کتاب ساخته است. 

24. فارنهایت ۴۵۱ (Fahrenheit 451)

• چاپ نخست: 1953
• نویسنده: ری بردبری
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: دیستوپیا، علمی‌ تخیلی، سیاسی
• علت توقیف: نقد سانسور دولتی، محتوای ضد نظام‌های حاکم

کتاب فارنهایت 451 یک داستان تخیلی با بن‌مایه سانسور و حذف کتاب از زندگی انسان است و داستان آتشنشانی را روایت می‌کند که وظیفه‌ سوزاندن کتاب‌ها را بر عهده دارد. این رمان هشداردهنده و پاد آرمان‌شهری درباره سانسور، رسانه و بی‌سوادی فرهنگی است و جامعه‌ای را به تصویر می‌کشد که در آن آزاداندیشی وجود ندارد و انسان‌ها روح و جسم خود را با استفاده از داروهای شادی‌آور، واگذار کرده‌اند. اگرچه ری بردبری جوایز زیادی برای این کتاب دریافت کرده، با این حال فارنهایت 451  در بعضی کشورها (حتی چندین سال در ایران)، ممنوع یا سانسور شده بود. 

25. آلیس در سرزمین عجایب (Alice’s Adventures in Wonderland)

• چاپ نخست: 1865
• نویسنده: لوئیس کارول (چارلز لاتویج داجسون)
• ملیت نویسنده: بریتانیایی
• ژانر: فانتزی، کودکانه، فلسفی
• علت توقیف: نمادگرایی مبهم، مفاهیم روان‌گردانی، شخصیت‌های حیوانی

آلیس در سرزمین عجایب یک رمان کلاسیک و فلسفی درباره دختری به نام آلیس است که با خوردن نوشیدنی خاص و تکه‌های قارچ وارد دنیایی خیالی می‌شود. در این دنیای فانتزی، اتفاقاتی خارج از قاعده و قانون دنیای معمول در جریان است و نویسنده در این کتاب فضایی پر هیجان و اسرارآمیز برای کودکان خلق کرده است. عنصر خیال‌پردازی در این کتاب به اندازه‌ای قوی است که حتی مخاطبان بزرگسال نیز به این اثر علاقه دارند. این داستان به زبان‌های مختلفی در دنیا ترجمه‌ شده و از شناخته‌شده‌ترین آثار جهان به شمار می‌آید. کتاب آلیس در سرزمین ناشناخته‌ها به دلیل «انسانی‌کردن حیوانات» و «تقویت تفکر فردگرایانه» در چین کمونیستی و بعضی کشورهای دیگر ممنوع شد. همچنین بعضی از منتقدان آن را دارای محتوای ناخوشایند برای کودکان می‌دانند.

26. کاندید (خوش‌باوری) (Candide ou L’optimisme)

• چاپ نخست: 1759
• نویسنده: ولتر
• ملیت نویسنده: فرانسوی
• ژانر: فلسفی، طنز، ضد کلیسایی
• علت توقیف: انتقاد شدید از دین، کلیسا و خوش‌بینی فلسفی

کتاب کاندید یک رمانی فلسفی نوشته ولتر است و داستان سفرهای پوچ و اغراق‌آمیز یک قهرمان ساده‌دل به نام کاندید را روایت می‌کند که دائم با فجایع و پوچی مواجه می‌شود. این قهرمان ساده به اجبار به ارتش می‌رود، شلاق می‌خورد، مورد خیانت و دزدی قرار می‌گیرد، از معشوقه‌اش جدا می‌افتد و توسط عاملین تفتیش عقاید شکنجه می‌شود. او سرانجام بعد از تحمل سختی‌های زیاد به این نتیجه می‌رسد که بر خلاف آموزه‌های معلم معنوی‌اش پانگلوس، هر اتفاقی که می‌افتد لزوما بهترین نیست و راز خوشبختی نوعی عمل‌گرایی و واقع‌بینی است. طنز تند ولتر نسبت به قدرت کلیسا، اشراف و فلسفه خوش‌بینی باعث شد این اثر سال‌های زیادی در فرانسه و واتیکان ممنوع باشد.

27. تبصره ۲۲ (Catch-22)

• چاپ نخست: 1961
• نویسنده: جوزف هلر
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: ضدجنگ، طنز تلخ، سیاسی
• علت توقیف: بی‌احترامی به ارتش، محتوای ناپسند

تبصره 22 کتابی درباره جنگ و بر ضد آن است و داستان زندگی یک خلبان نیرو هوایی در جنگ جهانی دوم را روایت می‌کند که درگیر تضادهای پوچ ارتش و قانون معروف «تبصره ۲۲» است. نام کتاب از قانون حاکم در روایت کتاب گرفته‌ شده که می‌گوید: «اگر کسی با میل خود در ماموریت‌های مرگبار جنگی شرکت کند، دیوانه است، پس می‌تواند تقاضای معاف شدن بدهد، اما همین درخواست معافیت نشان می‌دهد که او سالم و عاقل است پس شرایط لازم برای معاف شدن را ندارد»! این اثر از پرفروش‌ترین کتاب‌های دنیا است، اما به دلیل زبان رکیک، نگاه ضد جنگ و نقد نظامی‌گری در بسیاری از مدارس و کتابخانه‌ها و کشورها سانسور یا ممنوع شده است.

28. دکتر ژیواگو (Doctor Zhivago)

• چاپ نخست: 1957 (ایتالیا)
• نویسنده: بوریس پاسترناک
• ملیت نویسنده: روسی
• ژانر: تاریخی، عاشقانه، سیاسی
• علت توقیف: مخالفت با انقلاب اکتبر و شوروی

دکتر ژیواگو اثر نویسنده روس، بوریس پاسترناک است که در آن زندگی یک پزشک در روسیه را روایت می‌کند. این کتاب در واقع رمانی حماسی درباره پزشک و شاعر روس است که در میانه انقلاب بلشویکی و جنگ داخلی شوروی قرار می‌گیرد. کتاب دکتر ژیواگو تا سال‌ها بعد از نگارش اجازه انتشار در شوروی نداشت، چرا که آن را خلاف سیاست‌های این حکومت می‌دانستند. نویسنده این کتاب به واسطه نوشتن آن از شوروری تبعید و حتی ناچار به رد کردن جایزه نوبل ادبیات در سال 1958 شد. با این حال کتاب دکتر ژیواگو در بسیاری کشورهای دیگر به چاپ رسید و مورد استقبال شدید قرار گرفت، طوری که یک فیلم و یک سریال با همین عنوان از روی آن ساخته‌ شد.

29. فرانکنشتاین (Frankenstein)

• چاپ نخست: 1818
• نویسنده: مری شلی
• ملیت نویسنده: بریتانیایی
• ژانر: وحشت، علمی‌ تخیلی، فلسفی
• علت توقیف: برداشت‌های ضد دینی، خلقت انسان از راه غیرطبیعی

کتاب فرانکشتاین یک اثر جنجالی از ماری شلی است و روایت دانشمندی به نام دکتر فرانکنشتاین است که تصمیم می‌گیرد دست به خلقت یک انسان بزند. او برای این کار اجزای بدن چند جسد را با هم پیوند زده و موجودی خلق می‌کند که در نهایت مثل یک هیولا دست به اقداماتی وحشتناک می‌زند. این رمان بنیان‌گذار ژانر علمی‌ تخیلی در دنیاست که در زمان‌های مختلف، به‌ویژه در قرن 19 و جوامع مذهبی، به‌دلیل تلقی توهین به خلقت و قدرت الهی سانسور یا ممنوع شد، طوری که خیلی از افراد مذهبی این کتاب را آتش زدند. از طرفی شخصیت‌پردازی کتاب، موضوعات وحشت‌آمیز گوتیک در آن و خشونت اعمال شده باعث شده که فرانکنشتاین بارها در طول تاریخ سانسور شده یا در لیست کتاب‌های ممنوعه قرار گیرد. امروزه این کتاب به عنوان یکی از مهم‌ترین کتاب‌های ژانر وحشت شناخته می‌شود.

30. مدار رأس‌السرطان (Tropic of Cancer)

• چاپ نخست: 1934
• نویسنده: هنری میلر
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: زندگی‌نامه‌، اروتیک، اگزیستانسیال
• علت توقیف: محتوای جنسی صریح

کتاب مدار راس‌السرطان از هنری میلر نوعی خودزندگی‌نامه است که در آن نویسنده روایت زندگی واقعی خود را با داستان ترکیب کرده و به شرح تجربیات خود در دهه 1920 تا 1930 می‌پردازد. این کتاب پر از تاملات فلسفی، تجربه‌های آزاد جنسی و نقدهای اجتماعی است و به عنوان یک اثر کلاسیک مدرن شناخته می‌شود. با این حال، به دلیل بیان صریح موضوعات جنسی، این کتاب مدت بسیار کمی بعد از انتشار به لیست کتاب‌های ممنوعه پیوست و همچنان در بعضی کشورها ممنوع بوده یا نسخه سانسور شده آن در دسترس است. با اینکه هنری میلر بیش از 40 سال پیش در گذشته است، خیلی‌ها در تلاش هستند تا با آزادسازی این کتاب از حق آزادی زندگی‌نامه‌ شجاعانه‌ او دفاع کرده و برای شجاعت او بجنگند. 

31. نبرد من (Mein Kampf)

• چاپ نخست: 1925
• نویسنده: آدولف هیتلر
• ملیت نویسنده: آلمانی
• ژانر: سیاسی، ایدئولوژیک
• علت توقیف: ترویج نژادپرستی، نفرت‌پراکنی، افراط‌گرایی

کتاب نبرد من شاید یکی از خطرناک‌ترین کتاب‌های تاریخ باشد که بر اساس تفکرات نژادپرستانه و ایدئولوژی حزب نازی آلمان نوشته شده است. این کتاب نوشته آدولف هیتلر رهبر آلمان نازی است که در دوران جنگ جهانی دوم، نیمی از جهان را فتح کرد و جنایت‌های بشری وحشتناکی مرتکب شد. نبرد من در واقع بیانگر ایدئولوژی هیتلر برای رهبری کشور است و در زمان آلمان نازی به عنوان یک کتاب مقدس شناخته می‌شد. علیرغم تلاش دولت آلمان در آن زمان، هیتلر با انتشار این کتاب به قدرت رسید و سیاه‌ترین دوران تاریخ بشریت را رقم زد. امروزه هرگونه گفت و گو، فروش و تبادل این کتاب در آلمان، اتریش، فرانسه و حتی بعضی ایالت‌های آمریکا ممنوع است. با این‌ حال، در سال‌های اخیر نسخه‌هایی از این کتاب با حاشیه‌نویسی علمی منتشر شده و به عنوان منبع تحقیقاتی برای شناخت و تحلیل مغز یکی از بزرگ‌ترین جنایتکاران تاریخ استفاده می‌شود. 

32. ریشه‌ها (Roots: The Saga of an American Family)

• چاپ نخست: 1976
• نویسنده: الکس هیلی
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: تاریخی، اجتماعی، برده‌داری
• علت توقیف: محتوای ضد نژادپرستی، انتقاد از برده‌داری، حساسیت‌های نژادی

کتاب ریشه‌ها یک داستان واقعی از زندگی اجداد آفریقایی نویسنده است که به بردگی گرفته شدند و داستان آن‌ها تا رسیدن به دوران آزادی نسل‌ به‌ نسل روایت می‌شود. پیام محوری این کتاب، وضعیت نابسامان آمریکاییان آفریقایی‌تبار و بیان رنج‌ها و کاستی‌های زندگی آن‌ها در دوران برده‌داری و بعد از آن است. نویسنده در این کتاب مفاهیمی مثل تبعیض نژادی، بردگی، بیگاری و زیر تملک دیگران بودن را به زیبایی به تصویر کشیده و محکوم می‌کند. این کتاب تاثیر شگرفی در آگاهی آمریکایی‌ها نسبت به تاریخ برده‌داری داشت و نقطه عطفی در ادبیات سیاه‌پوستان آمریکا بود. کتاب ریشه‌ها در بعضی کشورهای اسلامی یا نژادپرست-محور به دلیل تحریک احساسات ضد نژادپرستانه و ارائه تصویری تلخ از استعمار غربی، سانسور یا ممنوع اعلام شد.

33. بادبادک باز (The Kite Runner)

• چاپ نخست: 2003
• نویسنده: خالد حسینی
• ملیت نویسنده: آمریکایی (متولد افغانستان)
• ژانر: داستانی، درام، اجتماعی، سیاسی
• علت توقیف: نقد ساختارهای اجتماعی سنتی افغانستان، طرح مسائل قومی و تجاوز جنسی

رمان جذاب و پرفروش بادبادک‌باز از خالد حسینی، روایتگر دوستی پرفراز و نشیب بین دو پسر افغان به نام‌های امیر و حسن از طبقات اجتماعی متفاوت است (امیر پسر ارباب و حسن خانه‌زاد آن‌ها) که در سایه‌ی ناآرامی‌های سیاسی افغانستان شکل می‌گیرد. خالد حسینی با صداقت و دقت عاطفی بالا به مفاهیم شرم، خیانت، بخشش و تبعیض قومی (تاجیک و هزاره) می‌پردازد. این کتاب در کشورهای اسلامی از جمله ایران و افغانستان، به خاطر به تصویر کشیدن تجاوز جنسی به کودک، نقد سنت‌ها و ایجاد حساسیت‌های قومی توقیف شده است.

34. جنس دوم (Le Deuxième Sexe) 

• چاپ نخست: 1949
• نویسنده: سیمون دوبووار
• ملیت نویسنده: فرانسوی
• ژانر: فلسفی، فمینیستی، جامعه‌شناسی
• علت توقیف: نقد ساختارهای مردسالارانه، دفاع از استقلال زن، مسائل جنسی

کتاب جنس دوم از سیمون دوبوار یک اثر بنیادین در جنبش فمینیسم موج دوم است که تحلیل فلسفی و تاریخی از وضعیت زنان در جوامع غربی ارائه می‌دهد و زنان را «دیگری» تعریف می‌کند. دوبوار در این کتاب از نابرابری جنسیتی، سرکوب زنان و نقش‌های تحمیلی انتقاد می‌کند. این کتاب در دو جلد و هفت منتشر شده و پدیده زنانگی را از زوایای تاریخی، اجتماعی، فلسفی و روانی مورد بررسی قرار می‌دهد. انتشار این کتاب در فرانسه یک رخداد شگفت‌انگیز و جنجالی بود و کتاب در بسیاری از کشورهای سنت‌گرا و مذهبی از جمله ایران و بسیاری از کشورهای اسلامی، به دلیل تشویق به برابری جنسی، رویکرد ضد پدرسالارانه و پرداختن به موضوعات جنسی توقیف یا ممنوع شد.

35. به رنگ ارغوان (Le Deuxième Sexe)

• چاپ نخست: 1982
• نویسنده: آلیس واکر
• ملیت نویسنده: آمریکایی
• ژانر: داستانی، فمینیستی، تاریخی، اجتماعی
• علت توقیف: محتوای جنسی، خشونت خانگی، همجنس‌گرایی، نقد نژادپرستی و پدرسالاری

رمان به رنگ ارغوان یک شاهکار از آلیس واکر است که از زمان انتشار تا به امروز، همیشه در معرض چالش‌های ممنوعیت و توقیف قرار داشته است. این کتاب داستان زن سیاه‌پوستی به نام سیلی است که در جنوب آمریکا، با زندگی سخت، تجاوز پدر، ازدواج اجباری و خشونت مواجه می‌شود. رمان به رنگ ارغوان یک رمان احساسی و تاثیرگذار است و مفاهیمی مثل رهایی زنان، سرکوب نژادی، جنسیتی، جنسی و همچنین همجنس‌گرایی را با زبانی صریح مطرح می‌کند.
این رمان علیرغم دریافت جایزه پولیتزر و تحسین جهانی در بسیاری از ایالت‌های آمریکا مثل کالیفرنیا، وایومینگ، ویرجینیا، میشیگان، تنسی، کارولینای شمالی، کانکتیکات، فلوریدا، تگزاس، ویرجینیای غربی و اوهایو در معرض توقیف قرار داشته است. همچنین، در بعضی کشورها از جمله ایران به دلیل بیان موضوعات جنسی صریح، محتوای همجنس‌گرایانه و نقد ساختارهای سنتی ممنوع یا محدود شده است.

36. دو قرن سکوت

• چاپ نخست: 1330 (1951)
• نویسنده: عبدالحسین زرین‌کوب
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: تاریخی، تحلیلی
• علت توقیف: انتقاد از دوره‌های تاریخی صدر اسلام و تحولات پس از حمله اعراب به ایران

کتاب دو قرن سکوت یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی فارسی است که در آن عبدالحسین زرین‌کوب با زبانی علمی و ادبی به تحولات بعد از حمله اعراب به ایران می‌پردازد. زرین‌کوب در این کتاب نگاهی انتقادی به دو قرن نخست پس از حمله اعراب به ایران دارد و این دوره را عصر سکوت فرهنگی و انحطاط ایرانیان می‌داند. محتوای این کتاب برای مدتی حساس تلقی شد و در دوره‌هایی از نشر عمومی آن جلوگیری شد. البته بعدها نسخه‌های تعدیل‌شده و سانسور شده آن مجددا انتشار یافت و در دسترس عموم قرار گرفت. گرچه این کتاب در بعضی دوره‌های زمانی در ایران و خاورمیانه ممنوع شد، اما به عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار پژوهشی در تاریخ ایران شناخته می‌شود. 

37. دایی جان ناپلئون

• چاپ نخست: 1349
• نویسنده: ایرج پزشک‌زاد
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: طنز اجتماعی، تاریخی، سیاسی
• علت توقیف: نقد ساختار فکری ایرانیان، حساسیت سیاسی

کتاب دایی جان ناپلئون از شاهکارهای ایرج پزشک‌زاد است که طبقات اجتماعی مختلف جامعه را در قالب شخصیت‌های داستانی به تصویر می‌کشد. این کتاب روایتی طنز از یک خانواده‌ در دوران رضاشاه است که شخصیت دایی‌ جان در این خانواده، همه مشکلات را توطئه انگلیسی‌ها می‌داند. پزشک‌زاد در این کتاب تصویرسازی نقادانه و در عین حال شادابی از جامعه ایرانی نشان می‌دهد. به دلیل نگاه طعنه‌آمیز این کتاب به تاریخ و فرهنگ عمومی، رمان آن تا سال‌ها بعد از انقلاب ممنوعه بود و اجازه انتشار نداشت؛ در نهایت نیز پس از سانسور و ویرایش زیاد دوباره به چاپ رسید. 

38. ماشاالله خان در بارگاه هارون‌الرشید

• چاپ نخست: 1350 
• نویسنده: ایرج پزشکزاد
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: طنز، سیاسی، تاریخی، تمثیلی
• علت توقیف: نقد ساختار قدرت، محتوای سیاسی جسورانه

کتاب ماشاالله خان در بارگاه هارون‌الرشید از دیگر آثار ایرج پزشک‌زاد، این نویسنده ممنوع‌القلم است که مشابه دایی جان ناپلئون تا سال‌ها در ایران اجازه انتشار نداشت. چاپ اول این کتاب در سال 1337 و در قالب داستانی در مجله اطلاعات جوانان انجام شد و 13 سال بعد، یعنی در سال 1350 در قالب کتاب به چاپ رسید.

ماشاالله خان در بارگاه هارون‌الرشید یکی از کتاب‌های ممنوعه دهه اخیر ایران به شمار می‌رود و جدیدترین چاپ آن پس از سال‌ها در مرداد 1399 انجام شد. این نسخه تنها نسخه قانونی کتاب است که حق تالیف آن به ایرج پزشکزاد پرداخت می‌شود. این کتاب یک داستان فانتزی و تمثیلی درباره فردی به نام ماشالله خان است که در خواب به زمان هارون‌الرشید منتقل می‌شود و ساختارهای قدرت را به سخره می‌گیرد. کتاب ماشاالله خان در بارگاه هارون‌الرشید به‌ دلیل تمثیل سیاسی و نقد آشکار فرهنگ استبداد و فساد اداری، در بسیاری از دوره‌ها اجازه انتشار نداشت.

39. ترس و لرز 

• چاپ نخست: 1347
• نویسنده: غلامحسین ساعدی
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: فلسفی، روانشناسی، رئالیسم جادویی
• علت توقیف: به تصویر کشیدن فقر و فلاکت در ایران

کتاب ترس و لرز از دکتر غلام‌حسین ساعدی از دیگر آثار نویسندگان ممنوع‌القلم است که نخستین با در سال 1347 به چاپ رسید و تا مدت‌ها در فهرست کتاب‌های ممنوعه قرار داشت. این کتاب مجموعه‌ای از 6 داستان کوتاه و به هم پیوسته است که روایت زندگی و روحیات مردم گوشه‌ای از جنوب کشور را به زیبایی هرچه تمام‌تر به تصویر می‌کشد. کتاب ترس و لرز در عین واقع‌گرایی و حقیقی بودن، پر از ساختارهای مبهم و پر رمز و راز است که وحشت و فضای دلهره‌آور داستان را تشدید می‌کند. این موضوع مهارت بالای غلامحسین ساعدی در آفرینش رئالیسم جادویی را نشان می‌دهد. او در این داستان توانسته مفهوم ترس ناشی از عدم آگاهی را به خوبی به تصویر بکشد. از دیگر آثار ممنوعه غلامحسین ساعدی می‌توان به دندیل و توپ اشاره کرد.

40. بوف کور

• چاپ نخست: 1315 (چاپ محدود در هندوستان)
• نویسنده: صادق هدایت
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: داستان کوتاه، سورئال، فلسفی
• علت توقیف: پوچ‌گرایی و ایجاد حس افسردگی به ویژه در نوجوانان

بوف کور رمانی کوتاه از صادق هدایت است که همه کتاب‌خوان‌ها نام آن را شنیده‌اند و به عنوان شناخته‌شده‌ترین اثر صادق هدایت از آن یاد می‌شود. این رمان به سبک سورئال نوشته شده و تک‌گویی یک راوی است که به توهم و پندارهای روانی دچار است. کتاب بوف کور از شاهکارهای صادق هدایت است و تا کنون در هفتاد کشور به چاپ رسیده و از فارسی به 32 زبان زنده دنیا از جمله انگلیسی، فرانسه، آلمانی و عربی ترجمه شده‌ است. اگرچه این کتاب مایه آبرو و افتخار ادبیات ایران است، اما در تمام 80 سالی که از انتشار آن می‌گذرد، تنها یک بار بعد از سال‌های انقلاب اسلامی مجوز رسمی و قانونی داشته است. به طور کلی صادق هدایت از نویسندگانی با آثار ممنوع است و از دیگر آثار ممنوعه او می‌توان به علویه خانم و ولنگاری، توپ مرواری، کاروان اسلام (البعثه الاسلامیه فی البلاد الافرنجیه)، نمایش‌نامه افسانه آفرینش و حاجی آقا اشاره کرد.

41. سهم من

• چاپ نخست: 2002 (چاپ خارج از ایران)
• نویسنده: پرینوش صنیعی
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: اجتماعی، خانوادگی
• علت توقیف: انتقاد از مردسالاری و وضعیت اجتماعی زنان در ایران

کتاب سهم من از پرینوش صنیعی داستان زندگی دختری به نام معصومه است که در خانواده‌ای مذهبی متولد می‌شود. معصومه یک دانش‌آموز موفق است که در راه مدرسه با مردی آشنا شده و عاشق او می‌شود، به همین دلیل خانواده او را تنبیه کرده و وادار به ازدواج با مردی می‌کنند که معصومه هرگز او را ندیده است. این رمان اجتماعی جذاب که مخاطب را با تضادهای جامعه‌ی ایرانی آشنا می‌کند، تا مدتی اجازه انتشار نداشت. 

42. زنان بدون مردان

• چاپ نخست: 1368 
• نویسنده: شهرنوش پارسی‌پور
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: فمینیستی، اجتماعی، سورئال
• علت توقیف: محتوای جنسی، نگاه فمینیستی، انتقاد از سنت‌های مردسالار

کتاب زنان بدون مردان از شهرنوش پارسی‌پور، داستان زندگی پنج زن از طبقات مختلف اجتماعی در ایران دهه 40 و 50 را روایت می‌کند. هر یک از این زنان به شکلی از فشارهای جامعه مردسالار رنج می‌برند و در تلاش برای رهایی‌ هستند. سبک سورئال کتاب با واقعیت اجتماعی در هم‌ آمیخته شده و فضایی متفاوت از ادبیات زنانه ایران خلق کرده است. این رمان به دلیل پرداخت صریح به روابط جنسی، انتقاد از ساختار خانواده و نهادهای مذهبی، در فهرست کتاب‌های ممنوعه زنان قرار دارد. زنان بدون مردان تنها یک بار به چاپ رسید و سپس ممنوع‌الانتشار شد و حتی در زمان چاپ موجب زندانی‌ شدن موقت نویسنده‌‌اش نیز گردید.

43. جن‌نامه

• چاپ نخست: 1376 (چاپ در سوئد توسط نشر باران)
• نویسنده: هوشنگ گلشیری
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: سیاسی، تمثیلی
• علت توقیف: محتوای سیاسی، تمثیل‌گرایی ضد استبداد

کتاب جن‌نامه از شاهکارهای ادبیات فارسی و از آثار هوشنگ گلشیری است که نخستین بار در سال 1376 در سوئد به چاپ رسید. این کتاب روایتی پر از نماد و کنایه دارد و در آن به صورت تمثیلی ساختار قدرت، سانسور و استبداد سیاسی و فرهنگی دوران پهلوی در ایران نقد می‌شود. محتوای سنگین و پر کنایه کتاب جن‌نامه باعث شد هیچ‌گاه مجوز انتشار در داخل ایران نگیرد و فقط نسخه‌های خارج‌ کشوری آن در دسترس باشد.

44. فریدون سه پسر داشت

• چاپ نخست: 2000 (انتشار آنلاین و رایگان توسط عباس معروفی)
• نویسنده: عباس معروفی
• ملیت نویسنده: ایرانی
• ژانر: اجتماعی، سیاسی، تراژدی خانوادگی
• علت توقیف: انتقاد از ساختار خانواده، نظام سیاسی و مذهبی

کتاب فریدون سه پسر داشت برگرفته از داستان شاهنامه است که فریدون کره زمین را بین پسرانش تقسیم می‌کند، ولی دو پسر از این تقسیم راضی نیستند و برادرشان را می‌کشند. فریدون پسری را از نسل فرزند کشته‌شده‌اش پرورش می‌دهد تا انتقام پدر را از برادران بگیرد. این داستان یک روایت واقعی از زندگی مجید امانی، مبارز و پناهنده سیاسی در زمان انقلاب است و بنا بر گفته‌ عباس معروفی کلیه‌ حوادث و شخصیت‌های کتاب واقعی هستند. فضای داستان در بستر تحولات اجتماعی ایران معاصر رخ داده و شکاف میان نسل‌ها، فشارهای سیاسی، سنت و مذهب را بررسی می‌کند. به‌ دلیل مضمون سیاسی صریح و نقد سنت‌های مذهبی و اجتماعی، این کتاب هیچ‌گاه در ایران مجوز نگرفت و تنها در خارج کشور چاپ شد.

ممنوعیت کتاب چه تاثیری بر مخاطب دارد؟  

بر خلاف تصور سانسورکنندگان که فکر می‌کنند با ممنوعیت یک کتاب می‌توانند مانع از خواندن آن شوند، این کار اغلب نتیجه معکوس دارد. در این شرایط به‌ جای آن‌ که مخاطب از اثر دور شود، بیشتر کنجکاو می‌شود که بداند چه چیزی در آن نوشته شده که آن‌قدر خطرناک یا نگران‌کننده است. به همین دلیل، در بسیاری از موارد کتاب‌های ممنوع‌شده سیاسی، مذهبی یا تاریخی نه تنها فراموش نمی‌شوند، بلکه اعتبار و شهرت جهانی پیدا می‌کنند.
در واقع، زدن برچسب «ممنوعه» روی یک کتاب، آن را در ذهن مخاطب مرموزتر، خاص‌تر و حتی ارزشمندتر می‌کند. در ادامه به بررسی دو تاثیر رایج و قابل‌ توجه ممنوعیت کتاب‌ها، یعنی افزایش جذابیت ذهنی برای مخاطب و رشد چشمگیر فروش می‌پردازیم.

جذاب‌تر شدن کتاب‌های سانسورشده  

ذهن ما انسان‌ها به‌ طور ناخودآگاه به سمت هر موضوع ممنوعه جذب می‌شود. از زمان پیدایش آدم و حوا و میوه درخت ممنوعه گرفته تا به امروز، وقتی کار یا وسیله‌ای ممنوع شود، خیلی از انسان‌ها به طور غیرارادی بیشتر به آن تمایل پیدا می‌کنند. به همین خاطر زمانی که یک کتاب ممنوع می‌شود یا در لیست کتاب‌های غیرمجاز در دنیا قرار می‌گیرد، این پیام نانوشته را در ذهن خواننده ایجاد می‌کند که: «این کتاب چیزی دارد که قدرت‌ها نمی‌خواهند تو بدانی». همین موضوع باعث می‌شود حتی افرادی که پیش‌تر علاقه‌ای به آن نداشتند، به‌دنبال پیدا کردن و خواندن آن بروند.

به عنوان مثال کتاب‌هایی مثل آیات شیطانی از سلمان رشدی، لولیتا از ولادیمیر ناباکوف یا نبرد من از آدولف هیتلر، دقیقا به‌ خاطر ممنوعیت‌ مورد توجه جهانی قرار گرفتند. به طوری که بسیاری از افراد حتی پیش از آن‌ که بدانند موضوع این کتاب‌ها چیست، صرفا به دلیل خبر ممنوع شدن، آن‌ها را تهیه کرده‌اند. بنابراین می‌توان گفت سانسور اغلب باعث تقویت اعتبار و افسون اثر می‌شود، نه خاموش کردن آن.

رشد فروش پس از ممنوعیت کتاب

یکی از نتایج مستقیم و متناقض سانسور، افزایش فروش و تبدیل کتاب ممنوعه به لیست پرفروش‌ترین‌ کتاب‌هاست. چه بسیار کتاب‌های ممنوعه پرفروش که دست به دست می‌چرخند و روز به روز بیشتر خوانده می‌شوند. زمانی که رسانه‌ها یا مردم درباره ممنوعیت یک اثر صحبت می‌کنند، آن کتاب به موضوع داغ گفت‌وگو تبدیل می‌شود و همین موضوع باعث رشد تقاضا و فروش کتاب، به‌ ویژه در بازارهای بین‌المللی می‌شود.

نمونه بارز این موضوع، رمان بادبادک‌باز خالد حسینی است که در برخی کشورها به‌ دلیل داشتن محتوای حساس ممنوع شد، اما همین ممنوعیت، فروش میلیونی آن را رقم زد. آیات شیطانی سلمان رشدی نیز دقیقا پس از فتوای ممنوعیت با تقاضای انفجاری در بازار جهانی روبه‌رو شد و به تیراژ بی‌سابقه رسید. بنابراین، ممنوعیت یک کتاب نه‌ تنها باعث فراموش شدن آن نمی‌شود، بلکه در بسیاری از موارد سکوی پرتابی برای رسیدن آن به مخاطبان بیشتر است.

فهرست کتاب‌های ممنوعه جهان 

در جدول زیر می‌توانید فهرست 44 مورد از کتاب‌های ممنوعه مذهبی، فلسفی، تاریخی و همچنین کتاب‌های ممنوعه ادبیات کلاسیک را ببینید. این کتاب‌های توقیفی معروف به دلایل مختلف سیاسی، فرهنگی، مذهبی و … ممنوع شدند و برای هریک از آن‌ها، نام و ملیت نویسنده به همراه سال چاپ، ژانر کتاب و دلیل توقیف و ممنوعیت داخل جدول آمده است.

علت توقیف	ژانر	ملیت نویسنده	نویسنده	سال چاپ	عنوان کتاب
زبان تند و مضامین اجتماعی حساس	درام اجتماعی	آمریکایی	جان اشتاین‌ بک	1937	موش‌ها و آدم‌ها
کفرگویی و توهین به اسلام	سیاسی، مذهبی، فانتزی	بریتانیایی-هندی	سلمان رشدی	1988	آیات شیطانی
نمایش صریح خشونت، مفاهیم ضد میهن‌پرستی	ضد جنگ، طنز سیاه	آمریکایی	کورت ونه‌گات	1969	سلاخ‌خانه شماره پنج
انتقاد از رژیم کمونیستی چکسلواکی	فلسفی، سیاسی، عاشقانه	چک	میلان کوندرا	1984	سبکی تحمل‌ناپذیر هستی
نقد نژادپرستی و تجاوز	نژادی، روان‌شناختی	آمریکایی	تونی موریسون	1970	آبی‌ترین چشم
تبلیغ کمونیسم	سیاسی، اقتصادی	آلمانی	کارل مارکس و فریدریش انگلس	1848	مانیفست
بی‌عدالتی اجتماعی و طبقاتی	درام اجتماعی	آمریکایی	جان اشتاین‌ بک	1939	خوشه‌های خشم
توهین به مسیحیت و تحریف تاریخ	تریلر، تاریخی، مذهبی	آمریکایی	دن براون	2003	راز داوینچی
نقد قدرت‌های سیاسی و نظامی	سیاسی، تمثیلی	بریتانیایی (متولد هند)	جورج اورول	1945	قلعه حیوانات
مضامین ضد میهن‌پرستانه	جنگی، عاشقانه	آمریکایی	ارنست همینگوی	1929	وداع با اسلحه
نقد نژادپرستی در آمریکا	نژادی، اجتماعی	آمریکایی	هارپر لی	1960	کشتن مرغ مقلد
نقد نهادهای روان‌پزشکی، ترویج بی‌نظمی و عصیان	روان‌شناختی، اجتماعی	آمریکایی	کن کیسی	1962	پرواز بر فراز آشیانه فاخته
انتقاد از حکومت‌های تمامیت‌خواه	دیستوپیا، سیاسی	بریتانیایی (متولد هند)	جورج اورول	1949	1984
پدوفیلی و انحراف جنسی	روان‌شناختی، عاشقانه	روسی-آمریکایی	ولادیمیر ناباکوف	1955	لولیتا
ترویج بی‌اخلاقی و خیانت زناشویی	عاشقانه، اجتماعی	فرانسوی	گوستاو فلوبر	1856	مادام بوواری
زبان نامناسب، مضامین افسردگی، یاغی‌گری نوجوان	بلوغ، روان‌شناختی	آمریکایی	جروم دیوید سلینجر	1951	ناطور دشت
به چالش کشیدن نظام خانواده و دین	علمی-تخیلی، دیستوپیا	بریتانیایی	آلدوس هاکسلی	1932	دنیای قشنگ نو
محتوای ضد مذهبی و نقد نظام پدرسالار	دیستوپیا، فمینیستی	کانادایی	مارگارت اتوود	1985	داستان ندیمه
نگاه پوچ‌گرایانه، برداشت‌های ضد خانواده	فلسفی، اگزیستانسیال	اتریشی-مجار	فرانتس کافکا	1915	مسخ
تمسخر دین و نقد استالینیسم	فانتزی، فلسفی	روسی	میخائیل بولگاکف	1967	مرشد و مارگاریتا
توهین به مسیح	مذهبی، فلسفی	یونانی	نیکوس کازانتزاکیس	1955	آخرین وسوسه مسیح
خشونت، جنسی، ضد دین	علمی‌تخیلی، اجتماعی	بریتانیایی	آنتونی برجس	1962	پرتقال کوکی
خشونت کودکان و نقد تربیت	روان‌شناختی، تمثیلی	بریتانیایی	ویلیام گلدینگ	1954	سالار مگس‌ها
ممنوعیت کتاب‌های دیستوپیا	دیستوپیا، اجتماعی	آمریکایی	ری بردبری	1953	فارنهایت ۴۵۱
ترویج هذیان و بی‌منطقی	فانتزی، نمادین	بریتانیایی	لوئیس کارول	1865	آلیس در سرزمین عجایب
نقد دین و فلسفه غرب	فلسفی، سیاسی	فرانسوی	ولتر	1759	کاندید
نقد نظامی‌گری و دیوان‌سالاری	جنگی، طنز سیاه	آمریکایی	جوزف هلر	1961	تبصره ۲۲
نقد انقلاب و حزب کمونیست	تاریخی، سیاسی، عاشقانه	روسی	بوريس پاسترناک	1957	دکتر ژیواگو
برداشت‌های ضد دینی	وحشت، علمی‌تخیلی	بریتانیایی	مری شلی	1818	فرانکنشتاین
صراحت جنسی، تابوشکنی	خود زندگی‌نامه، اروتیک، اگزیستانسیال	آمریکایی	هنری میلر	1934	مدار رأس السرطان
ترویج نازیسم	سیاسی، نژادی	آلمانی	آدولف هیتلر	1925	نبرد من
محتوای ضد نژادپرستی، انتقاد از برده‌داری	تاریخی، اجتماعی، برده‌داری	آمریکایی	الکس هیلی	1976	ریشه‌ها
نقد ساختارهای اجتماعی سنتی افغانستان، مسائل قومی و تجاوز	داستانی، درام، اجتماعی، سیاسی	آمریکایی (متولد افغانستان)	خالد حسینی	2003	بادبادک‌باز
نقد ساختارهای مردسالارانه، مسائل جنسی	فلسفی، فمینیستی، جامعه‌شناسی	فرانسوی	سیمون دوبوار	1949	جنس دوم
محتوای جنسی، خشونت خانگی، نقد نژادپرستی و پدرسالاری	داستانی، فمینیستی، تاریخی، اجتماعی	آمریکایی	آلیس واکر	1982	به رنگ ارغوان
روایت انتقادی از اسلام و تاریخ ایران	تاریخی، سیاسی	ایرانی	عبدالحسین زرین‌کوب	1957	دو قرن سکوت
نقد ساختار فکری ایرانیان، حساسیت سیاسی	طنز سیاسی	ایرانی	ایرج پزشکزاد	1973	دایی جان ناپلئون
اشاره به سانسور و استبداد	اعتراض سیاسی، نمادین	ایرانی	رضا براهنی	1969	ماشاالله خان در بارگاه هارون الرشید
به تصویر کشیدن فقر و فلاکت در ایران	فلسفی، روانشناسی	ایرانی	غلامحسین ساعدی	1347	ترس و لرز
پوچ‌گرایی و ایجاد حس افسردگی	داستان کوتاه، سورئال، فلسفی	ایرانی	صادق هدایت	1315	بوف کور
زن‌محور و نقد فرهنگ مردسالار	اجتماعی، سیاسی	ایرانی	پرینوش صنیعی	2004	سهم من
نقد دین، فمینیسم رادیکال	فمینیستی، سورئال	ایرانی	شهرنوش پارسی‌پور	1989	زنان بدون مردان
محتوای سیاسی، تمثیل‌گرایی ضد استبداد	سیاسی، تمثیلی	ایرانی	هوشنگ گلشیری	2006	جن‌نامه
انتقاد از نظام سیاسی و مذهبی	سیاسی، اجتماعی	ایرانی	عباس معروفی	2000	فریدون سه پسر داشت

خرید کتاب از باسلام

حالا که با کتاب‌های ممنوعه در ایران و دیگر کشورهای جهان آشنا شدید، شاید وسوسه شده باشید که بعضی از این کتاب‌ها را تهیه کرده و بخوانید! خیلی از کتاب‌هایی که زمانی ممنوع بودند، امروزه در دسترس هستند و می‌توانید آن‌ها را بدون محدودیت تهیه کنید. از کتاب‌های سیاسی و تاریخی گرفته تا کتاب‌های مذهبی، داستانی و حتی آموزشی، انواع کتاب در سبک‌های مختلف در بازار بی‌مرز باسلام پیدا می‌شود. برای خرید کتاب از باسلام کافی است در غرفه‌های بازار چرخی بزنید و محصول مورد نظر خود را پیدا کنید. حتی می‌توانید با غرفه‌داران منصف و خوش‌اخلاق باسلام صحبت کنید و نظر بقیه کاربران را هم بخوانید تا با خیال راحت‌تر خرید کنید. 

اگر هم خودتان در زمینه فروش کتاب یا دیگر محصولات فرهنگی فعالیت دارید، باسلام بستری امن و راحت برای فروش محصولاتتان فراهم کرده است. کافی است از این فرصت ویژه استفاده کرده و خودتان را به خریداران باسلام معرفی کنید.

سوالات متداول درباره‌ی کتاب‌های ممنوعه جهان