راهنمای کامل تشخیص فیروزه اصل از تقلبی

فیروزه سنگی ارزشمند و جذاب با رنگی چشم‌نواز در طیف فیروزه‌ای، از آبی روشن تا سبز مایل به زرد است که از فسفات مس و آلومینیوم تشکیل شده و رنگ آن به غلبه میزان آهن یا مس موجود در ترکیباتش وابسته است. این کانی کم‌یاب و باارزش که خواص فراوانی برای بدن دارد، با آن رنگ خیره‌کننده و ظاهر جذابش از قدیم سنگی محبوب برای ساخت لوازم تزیینی، زیورآلات و… به شمار می‌آمده است.

فیروزه دارای شکاف‌ها و رگه‌هایی است که جذابیت آن را دوچندان کرده و هارمونی خوبی به آن می‌بخشند. آرامش بخشی، دفع انرژی‌های منفی، تقویت چشم، کمک به بهبود گلودرد و مشکلات ریوی و بهبود گردش خون ازجمله فواید استفاده از این سنگ ارزشمند است که در کنار جلوه زیبای فیروزه، آن را به یکی از سنگ‌های محبوب زینتی حتی بین آقایان تبدیل ساخته و به خصوص انگشترهای فیروزه‌نشان از دیرباز از پرطرفدارترین زیورآلات مردانه محسوب می‌شده است.

سنگ فیروزه در کشورهای مختلفی مانند آمریکا، مصر، چین و ایران یافت شده و فیروزه نیشابور یکی از مرغوب‌ترین انواع آن به شمار می‌آید. با توجه به زیبایی، ارزش و محبوبیت فیروزه انواع تقلبی آن نیز در بازار موجود است. این فیروزه‌های تقلبی که به کمک تکنولوژی‌های جدید و با استفاده از مواد شیمیایی و پلاستیکی تولید می‌شود شباهت زیادی به سنگ‌های اصلی داشته و تشخیص تقلبی بودن آن برای افراد عادی آسان نیست.

از آنجایی که سنگ فیروزه سنگی گرانبها و پرخاصیت است که بسیاری از افراد برای خواص آن به استفاده از این سنگ روی می‌آورند، در این مقاله کوتاه برآنیم تا با بررسی ویژگی‌های فیروزه اصل و روش‌های تشخیص آن، به شناختی کلی از این سنگ زینتی خوش رنگ و لعاب دست یافته و شما را در انتخاب سنگی اصل و ارزشمند همراهی نماییم.

چرا تشخیص فیروزه اصل اهمیت دارد؟  

فیروزه سنگی گرانبها، پرخاصیت و دارای ارزش‌های مادی و معنوی است که از دیرباز برای کاربردهای متنوع مورد استفاده قرار می‌گرفته است. خواص فیروزه که به نوعی به آن ارزش معنوی نیز بخشیده است، آن را علاوه بر خانم‌ها به انتخابی محبوب بین آقایان نیز بدل کرده. بهره بردن از خواص معنوی این سنگ جذاب تنها درصورتی ممکن است که سنگی اصل در اختیار داشته باشیم و از سویی خرید تکه‌ای پلاستیک با قیمت سنگی گرانبها نه تنها فریب بزرگی است بلکه ضرر زیادی هم متوجه خریدار خواهد کرد؛ بنابراین تشخیص سنگ اصل برای خرید فیروزه گزینه‌ای مهم و ضروری به شمار می‌آید.

تفاوت قیمت و ارزش 

فیروزه سنگی کمیاب و در عین حال پرطرفدار است که قیمت قابل توجهی داشته و ازاین‌رو می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای کلاهبرداری سودجویان باشد. اینکه تکه‌ای پلاستیک فرآوری شده را به جای سنگی معدنی جا بزنید می‌تواند سود خوبی برایتان داشته و در مقابل ضرر قابل توجهی را به خریدار تحمیل نماید؛ بنابراین بهتر است با شناخت ویژگی‌های فیروزه اصل، هنگام خرید این سنگ ارزشمند بتوانید سنگ‌های تقلبی را تشخیص داده و با خیالی آسوده به انتخاب دست بزنید.

تاثیر بر خواص معنوی و درمانی  

بسیاری از سنگ‌ها و مواد معدنی به سبب ترکیباتی که در آنها به کار رفته و از آن تشکیل شده‌اند می‌توانند خواصی برای روح و روان و جسم افراد داشته، در بهبود برخی مشکلات روحی، ایجاد آرامش و… تاثیرگذار بوده و حتی مصارف درمانی داشته باشند. 

فیروزه‌های تقلبی یا مصنوعی که از پلاستیک و مواد شیمیایی ساخته می‌شوند فاقد هرگونه خاصیت و تاثیری بوده و تنها ظاهری مشابه فیروزه اصل دارند که می‌توانند برای تزیین و یا به عنوان زیورآلات مورد استفاده قرار بگیرند. اگر به دنبال خرید فیروزه برای استفاده از خواص درمانی و انرژی این سنگ‌ها هستید، تشخیص سنگ اصل امر مهمی که نباید از آن غافل شوید.

ویژگی‌های ظاهری فیروزه اصل  

هرچند فیروزه‌های تقلبی گاهی چنان به انواع اصل این سنگ‌ها شبیه است که تشخیص آن ممکن است برای افراد عادی دشوار باشد ولی با وجود این مشابهت‌ها، سنگ اصل دارای تلالو و ویژگی‌های خاصی است که اگر کمی با آن سرو کار داشته باشید دیگر هیچ‌کدام از انواع تقلبی آن به چشمتان نخواهد آمد. راه‌های زیادی برای تشخیص فیروزه اصلی وجود دارد که توجه به ویژگی‌های محسوس و ظاهری سنگ یکی از آنهاست؛ ویژگی‌هایی مانند رنگ، بافت، سختی، میزان چگالی، وزن و… می‌تواند به شما در این تشخیص کمک نماید.

در ادامه با برخی از ویژگی‌های منحصر به فرد این سنگ جذاب و دیدنی آشنا خواهیم شد تا با توجه به آنها و کمی دقت نظر بتوانید فیروزه اصل را از انواع دیگر آن تشخیص داده و از رنگ و لعاب چشم‌نواز آن لذت ببرید.  

رنگ طبیعی و مات  

رنگ طبیعی فیروزه اصل به دلیل وجود عناصر مختلف و مقادیر متفاوت آنها متغیر بوده و طیفی از آبی تیره تا سبز روشن مایل به زرد را شامل می‌شود که مس دلیل ایجاد رنگ آبی و کروم یا وانادیوم باعث شکل‌گیری رنگ سبز بوده و وجود آهن آن را به رنگ زرد متمایل می‌سازد.

همچنین نوعی از فیروزه وجود دارد که به دلیل وجود آلومینیوم رنگی سفید داشته و بدین ترتیب هرچه سنگ فیروزه آبی‌تر باشد مرغوب تر بوده، قیمت بیشتری دارد و دراین میان فیروزه سفید کمترین ارزش را داراست. فیروزه اصل درخشندگی زیادی نداشته و حالتی مات دارد بنابراین فیروزه‌ای با درخشش زیاد می‌تواند تقلبی باشد.

به خاطر داشته باشید فیروزه‌ هر منطقه‌ای ممکن است رنگ و جلوه متفاوتی داشته باشد و علاوه بر این، این سنگ جذابی حاتی زنده دارد که در برخورد با موادی مانند چربی، آب، شوینده و…به مرور تاثیر پذیرفته و تغییر رنگ می‌دهد.

رگه‌های طبیعی یا بدون رگه  

فیروزه‌ها از لحاظ شکل ظاهری و داشتن رگه‌های طبیعی در دو دسته عجمی و شجری قرار می‌گیرند. فیروزه‌های عجمی که باارش‌ترین انواع فیروزه بوده و بیشتر در نیشابور ایران یافت می‌شوند، نوع خاصی از فیروزه هستند که با داشتن سطحی صاف، آبی، یکدست و بدون رگه طرفداران زیادی به‌خصوص در بین اعراب داشته و ارزش و قیمت بیشتری را به خود اختصاص داده‌اند.

فیروزه‌های نوع شجری که خود در مدل‌ها و شکل و رنگ‌های مختلفی وجود دارند سنگ‌هایی با رگه‌هایی طبیعی هستند که جلوه‌های متنوعی را در خود خلق کرده‌اند. لمس کردن این سنگ‌های رگه‌دار یکی از راه‌هایی است که می‌تواند به شما در تشخیص اصالت سنگ کمک نماید چراکه رگه‌های روی سنگ‌های مصنوعی یا تقلبی کشیده شده و بافت و عمقی ندارند درحالیکه رگه‌های سنگ طبیعی با دست قابل لمسند.

فیروزه‌های شجری یا بدون رنگه، سنگ‌هایی کمیاب و با ارزش هستند، بنابراین اگر با فیروزه‌ بدون رگه‌ای با قیمت پایین مواجه شدید ممکن است سنگ مورد نظرتان تقلبی باشد.

بافت و سطح سنگ 

همانطور که در بالا اشاره شد رگه‌های فیروزه اصل دارای بافت و عمق بوده و با لمس کردن قابل تشخیص است. علاوه بر این فیروزه اصل نوعی سنگ آذرین است که تنها از دل معادن استخراج شده و در بسیاری از موارد جنس آن در مقابله فیروزه‌های تقلبی که از شیشه‌، پلاستیک و… ساخته می‌شوند قابل تشخیص است. همچنین این سنگ بافت سختی داشته و به راحتی خراشی برروی آن ایجاد نمی‌گردد.

وزن سنگ

فیروزه‌های تقلبی به دلیل جنس پلاستیک، شیشه و… که دارند معمولا وزنی سبک‌تر از سنگ‌های داشته و در بسیاری از موارد توخالی هستند درحالیکه سنگ‌های اصل نه تنها توخالی نیستند بلکه به خاطر جنس سنگی‌شان وزن بیشتری دارند.  

تغییر رنگ

همانطور که ذکر شد از آنجایی که فیروزه سنگی زنده است قرار گرفتن آن در معرض بعضی مواد یا شرایط می تواند باعث تغییر رنگ آن شود. برای تشخیص اصل بودن فیروزه می‌تواند آن را  مدت کوتاهی در مقابل آفتاب قرار دهید و اگر هیچ تغییری نداشت ممکن است با سنگی تقلبی مواجه باشید چراکه فیروزه اصلی در مقابل آفتاب معمولا کمرنگ شده یا تغییر رنگ می‌دهد.

مقاومت بالاتر و وجود تراکم معدنی

وجود مواد معدنی و جنس سخت و یکدست و تراکمی که در سنگ‌های فیروزه اصل وجود دارد در انواع تقلبی آن موجود نبوده و بنابراین فیروزه تقلبی مقاومت کمتری داشته و ممکن است با ظربه‌ای تکه تکه شود.

مقاومت حرارتی

فیروزه‌های تقلبی به دلیل جنسشان مقاومت بالایی در برابر حرارت ندارند درحالیکه سنگ فیروزه اصل مقاومت خوبی در برابر حرارت داشته و بنابراین تست حرارتی می‌تواند یکی از راه‌های تشخیص فیروزه اصل باشد.

روش‌های ساده تشخیص فیروزه اصل  

علاوه بر ویژگی‌های فیروزه اصل که می‌تواند آن را از انواع تقلبی متمایز ساخته و امکان تشخیص اصالت فیروزه را برای ما فراهم سازد و با توجه به این نکته که در برخی سنگ‌ها تشخیص این ویژگی‌ها ممکن است چندان ساده نبوده و یا برای برخی افراد قابل تمیز نباشند، روش‌هایی وجود دارد که به کمک آنها می‌توان از اصالت فیروزه مطمئن شده و با خیال آسوده‌تری به خرید این سنگ باارزش اقدام کرد.

تست خراش با سوزن 

از آنجایی که فیروزه‌های تقلبی از پلاستیک و موادی شیمیایی تهیه شده‌اند معمولا بافتی نرم‌تر ازسنگ‌های اصل دارند بنابراین می‌توانید با نوک یک سوزن به آرامی روی‌ آن خراشی ایجاد نمایید. اگر خراش ایجاد شد سنگ شما اصل نیست چرا که فیروزه اصل سطح سختی دارد که به راحتی خراشیده نمی‌شود و حتی می‌توان به کمک آن روی شیشه‌ شیارهایی نازک به وجود آورد.  

تست لمس سنگ

لمس سنگ یکی از اولین و ساده‌ترین روش‌هایی است که می‌تواند در تشخیص فیروزه اصل راهنمای شما باشد؛ با لمس فیروزه علاوه بر احساس رگه‌ها و بافت روی سنگ می‌توانید اطلاعات زیاد دیگری را درباره ظاهر این سنگ به دست بیاورید. فیروزه اصل با وجود رگه‌هایی که دارد سطح نسبتا صافی داشته و اگر به شما حس زبری یا ناهمواری را منتقل کرد ممکن است فیروزه‌ای تقلبی در اختیارتان باشد.
ویژگی دیگری که با لمس سنگ قابل تشخیص است خنکی آن است. با توجه به خاصیت حرارتی سنگ‌های معدنی، فیروزه اصل معمولا احساس خنکی را منتقل می‌کند درحالیکه فیروزه تقلبی گرم‌تر خواهد بود. همچنین فیروزه اصل هنگام لمس شدن به حرارت بدن واکنش نشان داده و رنگ و درخشش آن تغییر می‌کند بنابراین اگر چنین واکنشی از سنگ دیدید، سنگ مورد نظرتان احتمالا فیروزه‌ای اصل است.

تست حرارت و شعله  

یکی از مشخصات فیروزه اصل مقاومت این سنگ در برابر حرارت است. برای انجام این تست سنگ فیروزه را فقط به مدت چند ثانیه روی حرارت ملایم بگیرید. مراقب باشید حرارت زیاد نباشد چراکه ممکن است به سنگ فیروزه‌تان آسیب بزند. رنگ فیروزه اصل در معرض حرارت تغییر نکرده و تنها ممکن است فیروزه‌تان کمی تیره‌تر شود ولی فیروزه تقلبی بسته به جنسی که از آن ساخته شده(شیشه، پلاستیک و…) در برابر حرارت تغییر شکل و تغییر رنگ داده و یا بوی پلاستیک و سوختگی خواهد داشت.

تست مواد اسیدی

برای تشخیص فیروزه اصل می‌توانید از یک قطره مواد اسیدی ضعیف مثل جوهر نمک مانند سرکه و آبلیمو نیز استفاده نمایید چراکه  فیروزه اصل در برابر این اسیدها مقاوم بوده و تغییر رنگ نمی‌دهد، بنابراین اگر سنگتان تغییر رنگ داده یا در اسید حل شد احتمالا فیروزه‌تان اصل نیست.

تست استون یا الکل  

یکی از روش‌های آزمایش اصل بودن سنگ فیروزه تست رنگ آن است که در این روش ساده می‌توان با آغشته کردن تکه‌ای پنبه به الکل یا استون و کشیدن آن روی فیروزه از اصالت فیروزه مطمئن شد چراکه فیروزه اصل رنگی به پنبه پس نداده و درمقابل فیروزه تقلبی که رنگ شده است احتمالا مقداری رنگ به پنبه منتقل خواهد کرد.

تست منافذ

با بررسی دقیق فیروزه اصل به خصوص با ذره‌بین متوجه خواهید شد که سطح این سنگ‌ها پوشیده از منافذ ریزی است که به خاطر هوا یا حباب‌های ریز روی سطح این سنگ‌ها پدیدار شده‌اند. سنگ‌های تقلبی فاقد این منافذ بوده و سطحی یکدست دارند.

تست وزن و چگالی  

از آنجایی که فیروزه سنگی معدنی است نسبت به فیروزه‌های تقلبی که از پلاستیک، شیشه، رزین و… تهیه می‌شوند نسبتا متراکم و سنگین‌تر بوده و وزن و چگالی بیشتری دارد که می‌تواند راهنمای شما در تشخیص فیروزه اصل باشد. چگالی فیروزه اصل حدودا عددی بین 2.6 تا 2.9 است درحالیکه فیروزه تقلبی در همان اندازه چگالی کمتر و حدودا 0.9 دارد و بنابراین سبک‌تر از فیروزه اصل است.

تست نور UV

فیروزه اصل اگر در معرض اشعه فرابنفش یا UV قرار بگیرد تغییر رنگی خاصی نداشته و در مقابل فیروزه تقلبی در معرض این نور دچار تغییر شده و ممکن است به رنگ تیره یا خاکستری دربیاید.

تفاوت فیروزه اصل با فیروزه تقلبی  

در بالا به ویژگی‌های فیروزه اصل و تفاوت‌های عمده آن با فیروزه تقلبی اشاره کردیم ولی باید توجه داشت که فیروزه‌های تقلبی از جنس‌ها و مواد متنوعی تهیه می‌شوند که هر کدام ممکن است دارای ویژگی‌هایی باشند. در ذیل با بررسی برخی از انواع فیروزه‌های تقلبی و مواد سازنده آنها برآنیم تا به شناختی کلی از این فیروزه‌های تقلبی و ویژگی‌های آنها دست یافته و تا حدودی بتوانیم آنها را از فیروزه اصل تمیز دهیم.

فیروزه رنگ‌شده یا پلاستیکی 

این نوع فیروزه تقلبی که با وجود ظاهر مشابه تفاوت‌های زیادی با فیروزه اصل دارد، با استفاده از مواد شیمیایی و پلاستیکی رنگ شده تهیه می‌شود درحالیکه فیروزه اصلی سنگی معدنی و طبیعی است که مواد معدنی پرخاصیت مانند مس، آهن، آلومینیوم و… تشکیل شده و برخلاف سنگ‌های تقلبی خواص زیادی دارد. 

تغییر رنگ در برابر نورخورشید و برخی عوامل دیگر، رنگ مات با برقی طبیعی، سختی مناسب، مقاومت در برابر حرارت، دمای پایین‌تر و سطح خنک‌تر،  وزن و فشردگی بیشتر، داشتن رگه‌های عمیق و دارای بافت و تغییر رنگ با حرارت بدن از ویژگی‌های فیروزه طبیعی نسبت به فیروزه‌های پلاستیکی است.

فیروزه بازسازی‌شده یا فشرده  

فیروزه فشرده یا بازسازی شده از ترکیب پودر سنگ فیروزه و فشرده کردن آن همراه با رنگ و موادی چون چسب اپوکسی، رزین، پارافین، موم و… ترکیب کرده و اجازه می‌دهند سخت و شبیه سنگ شود. برخلاف فیروزه اصل که سنگی طبیعی بوده و از معادن استخراج می‌گردد این سنگ مصنوعی که به شکلی غیر طبیعی و دست‌کاری شده تولید می‌شود سطح و بافت بدون رگه‌ای داشته و فاقد بافت و خطوط و رگه‌های عمیق فیروزه طبیعی است.

فیروزه طبیعی رنگی جذاب در طیف آبی روشن تا تیره و سبز تیره تا روشن دارد که در برابر حرارت مقاومت داشته و سختی قابل قبولی دارد درحالیکه فیروزه بازسازی شده در معرض حرارت ممکن است دچار تغییر رنگ یا تغییر شکل شده و با ضربه یا خراشیدگی آسیب ببیند. همچنین  فیروزه اصل که قیمت بالاتری دارد برخلاف فیروزه بازسازی شده دارای رنگی کمی مات بوده و درخشندگی زیاد و غیر طبیعی ندارد.   

فیروزه تثبیت‌شده (غیرتقلبی اما فرآوری‌شده)  

این نوع از فیروزه‌ها از سنگ‌های فیروزه طبیعی تهیه شده و با استفاده از موادی مانند اپوکسی و اکریلیک درزها و رگه‌های آنها پر و پوشانده می‌شود تا محکم‌تر شده و در برابر ضربه و خراش و… مقاومت بیشتری داشته باشند. این نوع فیروزه درواقع سنگی اصل است که برای مقاومت بیشتر هنگام ساخت مورد فرآوری قرار گرفته و تفاوت آن با فیروزه اصل علاوه بر رنگ براق‌تر مقاومت بیشتر آن در برابر ضربه و خراشیدگی و تغییر رنگ است؛ با این وجود این نوع سنگ قیمت پایین‌تری از انواع طبیعی سنگ فیروزه دارد.

خرید سنگ و نگین فیروزه از باسلام

سنگ فیروزه از آن محصولاتی است که خرید آن به دلیل وجود نمونه‌های بی‌شمار تقلبی و بی کیفیت با چالش مواجه بوده و مراجعه به فروشگاهی معتبر و قابل اطمینان در این خرید اهمیت زیادی دارد. بازار بزرگ باسلام با جمع کردن فروشگاهایی با محصولات متنوع از سراسر کشور این امکان را برای شما فراهم کرده تا بدون حتی خروج از خانه به فروشندگانی از نقاط مختلف کشور دسترسی داشته باشید. شما با خرید از این بازار پرطرفدار می‌توانید با استفاده از جستجوی دقیق، محصول مورد نظرتان را از بین ده‌ها و صدها محصول و فروشگاه پیدا کرده، با مشاهده امتیاز فروشگاه و نظرات خریداران، بهترین فروشنده را انتخاب و با مشورت با این فروشنده متخصص مناسب‌ترین محصول را براساس نیازتان تهیه نمایید.

همچنین اگر محصولی برای عرضه دارید بهترین فرصت است تا با مراجعه به سایت باسلام و افتتاح غرفه‌ای مجازی، محصولتان را در اختیار مشتریان بی‌شمار این فروشگاه قرار داده و کسب و کارتان را توسعه دهید.

سوالات متداول درباره‌ی تشخیص فیروزه اصل