انواع سکه طلا طرح جدید و قدیم و سکه پارسیان از 58 تا 1403

حتما برایتان پیش آمده که برای سرمایه گذاری یا پس انداز به فکر خرید سکه طلا افتاده باشید. اما شاید تنوع این سکه ها شما را گیج کرده باشد. نام ها و اصطلاحاتی مانند سکه بهار آزادی، سکه امامی، سکه پارسیان، سکه طرح قدیم، سکه طرح جدید، سکه بانکی، سکه غیر بانکی و دیگر کلمات مربوط به این بازار را شنیده اید و با خود فکر کرده اید که این ها هر کدام چه معنایی دارند و برای خرید سکه طلا از بازار باید کدام شان را انتخاب کرد؟

در این مطلب می خواهیم انواع سکه ها را معرفی کنیم و ویژگی های هر کدام را توضیح بدهیم تا شما مخاطب گرامی از سردرگمی درباره این دارایی بیرون بیایید و موقع خرید بتوانید انتخاب درستی داشته باشید. خواندن این مطلب را تا آخر به کسانی که به تازگی قصد کرده اند از بازار سکه طلا بخرند اکیدا توصیه می کنیم. اما اول برویم سراغ این موضوع که اصلا سکه طلا چی هست و چه کاربردی دارد؟

سکه طلا چیست؟

سکه طلا یک دارایی برای سرمایه گذاری و ذخیره ارزش به حساب می آید. برای اولین بار در ایران سکه طلا در زمان هخامنشیان و توسط داریوش بزرگ ضرب شده که به نام خود او دریک یا داریک نامیده می شد. در دوره های بعدی چه قبل از اسلام و چه بعد از اسلام، سکه طلا به نام دینار در ایران رواج داشت. سکه طلا را در ایران برای حفظ ارزش در برابر تورم و نوسان های اقتصادی ضرب و تهیه می کنند. برای مواردی مانند مهریه و هدیه یا وثیقه در معاملات هم سکه طلا کاربرد دارد. در کل سکه طلا در ایران به عنوان یک نوع پشتوانه مالی قوی معرفی شده است.

امروزه در بازار سکه های طلا را بیشتر به نام سکه بهار آزادی و سکه پارسیان می شناسند. هر کدام از این موارد وزن و عیار مشخصی دارند و خرید و فروش آن ها هم ضابطه خاص خودش را دارد. در ادامه مطلب، انواع این سکه های طلای موجود در بازار و ویژگی های هر کدام را توضیح می دهیم.

سکه بانکی و غیر بانکی

سکه بانکی به سکه ای گفته می شود که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ضرب می شود و رسمی و مورد اعتماد بازار است. این سکه ها در وزن های مشخص و با طلای 22 عیار ضرب می شوند و استانداردهای خاص خود را دارند مثل نقش های بخصوصی که برای این نوع سکه ها در نظر گرفته شده است مثل بهار آزادی یا امامی.

سکه های طلای غیر بانکی سکه هایی هستند که استاندارد خاصی ندارند. در واقع این سکه ها پلاک های طلایی هستند که با استانداردهای مختلفی ضرب و به بازار عرضه می شوند و وزن و عیار آن ها هم متفاوت است. به خاطر همین هم اعتبار سکه های طلای بانکی را ندارند. این نوع سکه ها بیشتر به عنوان هدیه یا سرمایه گذاری کوچک کاربرد دارند. سکه های پارسیان از جلمه سکه های غیر بانکی به شمار می آیند.

جدول انواع سکه بانکی جمهوری اسلامی ایران

قطع سکه و سال ضرب	مشخصات (عیار، وزن، ظاهر)	عکس سکه
تمام سکه بهار آزادی (طرح قدیم) از سال 1358 تا سال 1386	عیار: 22 وزن: 8.13 گرم ظاهر روی سکه: طرح نام حضرت علی و عبارت بانک ملی ایران پشت سکه: طرح حرم امام رضا و عبارت بهار آزادی
تمام سکه امامی (طرح جدید) 1386 (فارغ از این که این نوع سکه ها در چه سالی ضرب شده باشند، تاریخ روی آن ها سال 1386 را نشان می دهد)	عیار: 22 وزن: 4.06 گرم ظاهر روی سکه: طرح چهره امام خمینی و رقم 1386 پشت سکه: طرح حرم امام رضا و عبارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بهار آزادی
نیم سکه بهار آزادی از سال 1386 تاکنون	عیار: 22 وزن: 4.06 گرم ظاهر روی سکه: طرح نام حضرت علی و عبارت بانک ملی ایران پشت سکه: طرح حرم امام رضا و عبارت بهار آزادی و رقم 1386
ربع سکه بهار آزادی	عیار: 22 وزن: 2.03 گرم ظاهر روی سکه: طرح نام حضرت علی و عبارت بانک ملی ایران پشت سکه: طرح حرم امام رضا و عبارت بهار آزادی و رقم 1386
سکه گرمی از سال 1390 به بعد	عیار: 22 وزن: 1.01 گرم ظاهر: بسته بندی به شکل کارت و وکیوم شده روی سکه: طرح چهره امام خمینی پشت سکه: طرح نام حضرت علی و عبارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

انواع سکه بانکی بر اساس سال ضرب (1358 تا 1403)

تاریخچه‌ی سکه های طلای بانکی در بازار بعد از انقلاب به سال ضرب و طرح روی آن ها بستگی دارد و بر این اساس ارزش گذاری و معامله می شوند. برای این که از سکه های اصل بانکی سر در بیاورید باید ویژگی های این سکه‌ها را بشناسید. در ادامه ویژگی هر کدام از سکه های بانکی بر اساس سال ضرب را مشاهده می فرمایید.

سال 58

اولین سکه بهار آزادی به یادبود اولین سال انقلاب اسلامی با طرح نام امام علی(ع) بر روی سکه و طرح حرم امام رضا(ع) و عبارت «اولین بهار آزادی» در پشت آن ضرب و روانه بازار شد. این سکه با وزن های تمام، نیم و ربع عرضه شد. البته در سال ابتدایی قطع های 2.5 و 5 بهار آزادی هم در تیراژ کم منتشر شدند.

سال 59 تا 1369

سکه بهار آزادی در این مدت با همان طرح سکه های سال 58 ضرب شد اما کلمه اولین از عبارت درج شده پشت آن حذف شد و  با عبارت «بهار آزادی» به بازار عرضه شد. قطع این سکه ها هم با سه وزن تمام، نیم و ربع بود. قطع های 2.5 و 5 در این مدت عرضه نشدند.

سال 1370

در این سال و در راستای اجرای قانون حفظ آثار امام خمینی، 3 طرح سکه تمام ضرب شدند؛

سکه بهار آزادی با تصویر نیم رخ امام خمینی و حرم امام رضا (ع) که به این سکه به نام سکه امامی معروف شد اما به خاطر تیراژ پایین مورد قبول دست اندر کاران قرار نگرفت.

سکه بهار آزادی با تصویر سه رخ امام خمینی و حرم امام رضا (ع) که جایگزین طرح قبلی شد و تا امروز به نام سکه امامی معروف است.

سکه بهار آزادی با طرح قدیم یعنی نام امام علی (ع) و حرم امام رضا (ع) که امروزه دیگر در بازار به ندرت یافت می شود و حباب کمتری دارد. البته معامله این نوع سکه دیگر رسمی نیست.

سال 1386: سکه طرح جدید

سکه تمام بهار آزادی (امامی) با تصویر سه رخ امام خمینی، حرم امام رضا(ع)، عبارت بهار آزادی، عبارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به جای بانک ملی ایران در این سال منتشر شد. از سال 1386 تاکنون، تمام سکه های امامی طرح جدید با همین تاریخ ضرب می شوند تا جدید یا قدیمی بودن سال ضرب تاثیری در ارزش گذاری و قیمت آن نداشته باشد. یعنی اگر این سکه در سال 1403 هم ضرب شود باز روی آن تاریخ 1386 درج می شود. این نوع سکه ها رایج ترین نوع سکه تمام در بازار هستند و حباب بزرگی دارند و به نام سکه امامی طرح جدید یا سکه امامی 86 هم معروف می باشند.

سال 1390

در این سال بانک مرکزی برای این که قدرت خرید مردم را برای تهیه سکه های بانکی و اصل بالا ببرد و به سبد خرید آن ها تنوع بدهد، اقدام به ضرب سکه با وزن 1.01 گرم و با طرح تصویر امام خمینی بر روی آن و طرح نام امام علی(ع) بر پشت آن کرد. این سکه ها اعتباری همسان با سکه های بهار آزادی دارند و به خاطر وزن سبک تر، برای سرمایه گذاری خرد یا هدیه دادن مناسب تر هستند.

سال 1403

در این سال سیاست بانک مرکزی برای سکه های 86 تغییر کرد و سکه های بهار آزادی در قطع های تمام، نیم و ربع با درج رقم 1403 و با طرح امامی ضرب و به بازار عرضه شدند. این سکه ها جدیدترین سری سکه طلای بانکی هستند که از نظر شکل و اندازه و وزن و عیار هیچ تفاوتی با سکه های قبلی ندارند و فقط سال ضرب آن ها به روز شده است.

انواع سکه بانکی بر اساس قطع و وزن

سکه های بانکی بر اساس قطع و وزن مختلف هستند. تفاوت هایی هم در مورد طرح روی این سکه ها وجود دارد. در ادامه هر کدام از این سکه ها را با ویژگی هر یک توضیح  می دهیم:

• سکه تمام: سکه تمام طرح قدیم طرح حرم امام رضا و عبارت بهار آزادی را بر یک طرف و طرح نام امام علی و عبارت بانک ملی ایران بر طرف دیگر دارد. وزن این سکه 8.13 گرم است و از 1358 تا 1386 ضرب می شده است. بعد از این تاریخ سکه تمام با طرح جدید و همان وزن به بازار عرضه شد و تا امروز هم در بازار مورد معامله قرار می گیرد. روی این سکه های امامی طرح چهره امام خمینی و رقم 1386 و پشت آن طرح حرم امام رضا و عبارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بهار آزادی درج شده است.
• نیم سکه: نیم سکه های موجود در بازار با طرح نام امام علی و عبارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران روی آن و طرح حرم امام رضا و عبارت بهار آزادی و رقم 1386 پست آن ضرب شده اند. وزن این سکه ها 4.06 گرم است و از طلای 22 عیار ساخته می شوند.
• ربع سکه: ربع سکه های موجود در بازار هم طرحی مانند طرح نیم سکه ها دارند. وزن آن ها هم 2.03 گرم است. این سکه ها هم از طلای 22 عیار ساخته می شوند.
• سکه گرمی: سکه گرمی روی خود طرح نام امام علی و پشت خود عکس امام خمینی را دارد. وزن این سکه 1.01 گرم است و از سال 1390 به بازار عرضه شده است. عیار این سکه هم 22 است.

انواع سکه بانکی بر اساس بورس

عرضه سکه در بورس کالا به صورت گواهی سپرده به این صورت است که سکه ‌ها به جای اینکه به صورت فیزیکی خرید و فروش شوند، به صورت گواهی سپرده در بورس ارائه می ‌شوند. این گواهی‌ ها نمایانگر مالکیت سکه ‌ها هستند و می ‌توانند در بازار بورس خرید و فروش شوند.

در این روش، افراد می ‌توانند به جای خرید و نگهداری فیزیکی سکه، گواهی مربوط به آن را خریداری کنند که به منزله مالکیت بر سکه است. این گواهی‌ ها قابل معامله و انتقال هستند و مزایای این روش نسبت به خرید فیزیکی سکه شامل کاهش هزینه‌های نگهداری، راحتی در انجام معاملات و قابلیت معامله در بورس است.

سکه‌های عرضه شده توسط بانک‌های مختلف از نظر ارزش و سایر ویژگی‌ها تفاوت خاصی ندارند. تمام سکه‌ هایی که در بورس کالا عرضه می ‌شوند، به لحاظ فنی و قانونی، از نظر وزن، عیار، و ویژگی‌ های فیزیکی یکسان هستند. این سکه‌ ها معمولاً سکه‌ های طلای تمام بهار آزادی با وزن 8.1336 گرم و عیار 22 هستند که مشخصات یکسانی دارند.

تفاوت ‌های احتمالی که ممکن است وجود داشته باشد بیشتر مربوط به نام بانک صادرکننده و ویژگی‌ های مربوط به آن است، نه تفاوت ‌های اساسی در خود سکه و ارزش آن. یعنی سکه ‌های هر بانک به صورت گواهی سپرده در بورس عرضه شوند که فقط از لحاظ نام بانک صادرکننده متمایز هستند، اما از نظر ویژگی‌ های فنی و ارزش طلا هیچ تفاوتی ندارند.

این تفاوت‌ها معمولاً از دیدگاه قانونی، اعتبار و شرایط خاص هر بانک ممکن است برای برخی از سرمایه‌گذاران اهمیت داشته باشد، ولی در نهایت، ارزش واقعی سکه‌ ها همان قیمت طلا و بازار بورس کالا است که به طور یکسان برای همه سکه‌ها تعیین می‌شود. برخی از گواهی های سپرده سکه طلا که از بانک های مختلف صاد می شوند عبارتند از؛

• تمام سکه صادرات (بورس)
• تمام سکه ملت (بورس)
• تمام سکه رفاه (بورس)
• تمام سکه آینده (بورس)
• تمام سکه سامان (بورس)

انواع سکه پارسیان

سکه‌های پارسیان که در واقع قطعات طلا هستند و مشهورترین سکه های غیر بانکی به شمار می روند، به طور کلی توسط شرکت‌ های خصوصی تولید و عرضه می ‌شوند و برخلاف سکه ‌های بانکی که توسط بانک مرکزی ضرب می ‌شوند، از عیار ۱۸ (۷۵۰) برخوردارند. این سکه ‌ها معمولاً در وزن ‌های کم در اندازه های کمتر از 100 سوت تا 1.5 یا 2 گرم ضرب می‌شوند و از همین رو بیشتر برای هدیه مناسب هستند تا سرمایه‌گذاری. این تنوع وزن می تواند تنوع قیمت را برای آن ها به دنبال داشته باشد.

سکه پارسیان در ابتدا با نقش ملکه الیزابت عرضه می شد و به این نام معروف بود. اندازه این سکه بسیار کوچک بود. بعدها نقش روی آن به سرباز هخامنشی تغییر کرد و به نام پارسیان مشهور شد.

سکه‌ های پارسیان شامل برندهای مختلفی هستند، از جمله سکه ‌های پارسیان تهران، ماربر، گلد و زردیس که هر یک از این برندها تحت استانداردهای اتحادیه طلا و جواهر تهران تولید و با هولوگرام امنیتی بسته‌ بندی می ‌شوند. به عنوان مثال، سکه پارسیان تهران در وزن ‌های متنوعی مانند ۰.۶، ۰.۷، ۱.۵ گرم عرضه می‌ شوند. البته برخی از سکه های پارسیان موجود در بازار هم توسط برندهای معتبری ساخته نمی شوند و از اتحادیه مجوز ندارند. بنا بر این بهتر است از فروشنده های معتبر سکه پارسیان بخرید.

با این همه، باید به این نکته توجه کرد که این سکه ‌ها عموماً به دلیل عیار ۱۸ و هزینه‌ های اضافی مثل سود فروشنده و مالیات بر ارزش افزوده برای سرمایه‌ گذاری مناسب نیستند، بلکه بیشتر برای هدیه دادن و یا سرمایه گذاری های خرد و بلندمدت جذابیت دارند.

انواع سکه طلا در بازار طلا (1403)

در ادامه لیستی از انواع سکه طلا در بازار طلا سال 1403 مشاهده می کنید که معاملات و سرمایه گذاری ها بر اساس آن ها انجام می پذیرد. در بازار طلا و سایت های طلا، قیمت سکه ها و نمودار قیمتی آنها غالباً بر اساس دسته بندی زیر است:

• سکه امامی (تمام)
• سکه بهار آزادی (تمام)
• نیم سکه
• ربع سکه
• سکه گرمی
• تمام سکه قبل 86
• نیم سکه قبل 86
• ربع سکه قبل 86
• تمام سکه صادرات (بورس)
• تمام سکه ملت (بورس)
• تمام سکه رفاه (بورس)
• تمام سکه آینده (بورس)
• تمام سکه سامان (بورس)
• سکه پارسیان از 100 سوت تا 1500 گرم

خرید سکه و شمش طلا از باسلام

اگر می خواهید برای خرید سکه و شمش و هر نوع طلای دیگری اقدام کنید، مطمئن ترین راه برای شما سفارش دادن از طریق بازار باسلام خواهد بود. این بازار غرفه دارهای قدیمی طلافروشی دارد که می توانید بعد از مقایسه قیمت و اطمینان از اصل بودن طلای مورد نظر، از آن ها اقدام به خرید طلا کنید.

تا وقتی هم که طلا با فاکتور معتبر و مهرشده به دست شما نرسیده باسلام هزینه را به فروشنده منتقل نمی کند و از این طریق می توانید اطمینان حاصل کنید. اگر هم خودتان طلافروش هستید، می توانید با غرفه زدن در باسلام به مشتری هایی از سرتاسر کشور دسترسی داشته باشید و کالای خود را به یک بازار بزرگ کشوری عرضه کنید. روی لینک زیر بزنید تا به راسته زرگرهای باسلامی بروید و تنوع آن را مشاهده کنید.

سوالات متداول درباره‌ی انواع سکه