پسته پلو یک غذای سنتی و اصیل ایرانی است که قدمت آن به دوره قاجار برمیگردد. این غذای لذیذ و مقوی از پلوهای محبوب دربار بوده و همراه گوشت گردن، ماهیچه، قلقلی یا مرغ طبخ و سرو میشده است. پسته پلو قاجاری با عطر و طعم بینظیر خود یک گزینه مناسب برای پذیرایی در مجالس است.
اگرچه طبخ این غذای اصیل در بسیاری از شهرهای ایران به فراموشی سپرده شده، اما همچنان در شهرهای پستهخیز مثل کرمان و دامغان رواج دارد و طبخ میشود. البته شهرهای دیگر مثل قزوین، شیراز یا خراسان نیز از پسته همراه پلو استفاده میکنند که مرسومترین آن مرصع پلو (جواهر پلو) است. اگر به پخت غذاهای اصیل ایرانی علاقه دارید و میخواهید این عطر و طعم فراموششده را به خاطر آورید، همراه ما باشید تا طرز تهیه انواع پسته پلو ساده و مجلسی با گوشت و مرغ را به شما آموزش دهیم.
فهرست:
طرز تهیه پسته پلو ساده (بدون گوشت)
پسته پلو مشابه دیگر پلوهای مخلوط مانند عدس پلو، ماش پلو و … به صورت ساده و بدون گوشت نیز طبخ و استفاده میشود. در ادامه طرز تهیه پسته پلو ساده (بدون گوشت) را به شما آموزش میدهیم.
مواد لازم پسته پلو ساده
مواد لازم پسته پلو ساده در جدول زیر آمده است. با این مقدار مواد میتوانید بری 4 نفر پلو پسته آماده کنید.
| مواد لازم | مقدار مواد |
| برنج | 3 تا 4 پیمانه |
| مغز پسته تازه | 2 پیمانه |
| شوید خشک یا تازه | 2 قاشق غذاخوری |
| زعفران دمکرده | 2 قاشق غذاخوری |
| نمک، فلفل سیاه، زردچوبه | به میزان کافی |
| روغن | به میزان کافی |
| سیبزمینی یا نان لواش (برای تهدیگ) | به میزان کافی |
مراحل تهیه پسته پلو ساده
برای تهیه پسته پلو ساده خوشعطر و خوشمزه، مراحل زیر را دنبال کنید.
مرحله اول
برای تهیه پلو پسته ساده ابتدا باید برنج را بشویید و خیس کنید. یک ظرف نسبتا بزرگ بردارید و پس از شستن برنج، روی آن را کامل با آب بپوشانید. سپس ۱ قاشق نمک اضافه کنید و اجازه دهید برنج 3 تا 4 ساعت داخل آب بماند و خیس بخورد. اگر از برنج تازه استفاده میکنید، نیازی به خیساندن طولانی نیست و یک ساعت نیز کافی است.
مرحله دوم
یک قابلمه مناسب را تا نیمه آب کنید و روی حرارت زیاد قرار دهید. پس از این که آب شروع به جوشیدن کرد، 1 قاشق غذاخوری روغن و 1 قاشق چایخوری نمک به آن اضافه کنید. سپس برنجی که از قبل خیساندید، آبکش کرده و همراه مغز پسته به آب در حال جوش اضافه کنید.
مرحله سوم
صبر کنید تا آب دوباره جوش بیاید و روی آن کف کند، سپس کفهای جمع شده روی آب را با قاشق بردارید و دور بریزید.
مرحله چهارم
بسته به نوع برنج باید 8 تا 12 دقیقه صبر کنید تا پخت اولیه برنج انجام شود. پس از گذشت 8 دقیقه، به طور مرتب و با فاصله 1 دقیقه چند دانه برنج را تست کنید. هر زمان اطراف برنج کاملا نرم و مغز آن کمی سفت بود، زمان آبکش برنج فرا رسیده است.
مرحله پنجم
قابلمهای که برای دم کشیدن برنج انتخاب کردید روی حرارت ملایم قرار دهید و کف آن روغن بریزید. برای تهدیگ بسته به سلیقه از سیب زمینی برش خورده یا نان لواش استفاده کنید. پس از پوشاندن ته قابلمه، کمی از ترکیب برنج و پسته روی تهدیگ بریزید. مقداری شوید خشک روی برنج بپاشید و این کار را تا تمام شدن برنج و شوید ادامه دهید. در انتها زعفران دم کرده را روی برنج پخش کنید و در قابلمه را همراه دمکنی روی آن بگذارید.
مرحله ششم
یک تا یک و نیم ساعت صبر کنید تا برنج کاملا دم بکشد. برای جلوگیری از سوختن تهدیگ، بهتر است از شعله پخشکن استفاده کنید و حرارت گاز را روی حالت کم مایل به متوسط قرار دهید.
مرحله هفتم
پسته پلو را داخل ظرف دلخواه بریزید و در کنار انواع ترشی، ماست یا سالاد سرو کرده و نوش جان کنید.
طرز تهیه پسته پلو با گوشت یا مرغ
طرز تهیه پسته پلو با گوشت یا مرغ مشابه پسته پلو ساده است، با این تفاوت که در کنار آن گوشت یا مرغ سرو میشود. برای پخت پلو میتوانید مطابق مراحل پسته پلو ساده عمل کنید؛ اما از آن جایی که گوشت و مرغ به صورت جداگانه از پلو آماده میشود، در ادامه طرز تهیه گوشت و مرغ کنار پلوسته را آموزش میدهیم.
مواد لازم پسته پلو با گوشت
در جدول زیر مواد لازم پسته پلو با گوشت برای 4 نفر را برای شما آوردهایم:
| مواد لازم | مقدار مواد |
| گردن یا ماهیچه گوسفندی | 500 گرم |
| پیاز | 3 عدد بزرگ |
| کره | 100 گرم |
| چوب دارچین | 1 عدد |
| زعفران دم کرده غلیظ | ¼ پیمانه |
| نمک، فلفل سیاه، زردچوبه، رزماری، برگ بو | به میزان لازم |
مراحل تهیه پسته پلو با گوشت
مراحل طبخ ماهیچه برای تهیه پسته پلو با گوشت به صورت زیر است:
مرحله اول
پیازها را پوست بگیرید و به صورت خلالی خرد کنید. داخل قابلمه کره و مقداری روغن بریزید و پیازها را به آن اضافه کنید. پس از اینکه پیاز سبک شد، ماهیچه را به همراه رزماری خشک به پیاز اضافه کنید و کمی تفت دهید تا رنگ گوشت تغییر کند. در صورت تمایل میتوانید از گوشت گردن به جای ماهیچه استفاده کنید. برای گوشت گردن بهتر است با چاقو چند شیار روی گردن بیندازید و داخل آن را با رزماری خشک پر کنید.
مرحله دوم
تمام ادویهها جز نمک را به همراه زعفران، چوب دارچین و برگ بو به گوشت و پیاز اضافه کنید و کمی تفت دهید تا عطر ادویهها آزاد شود. سپس نصف پیمانه آب به قابلمه اضافه کنید، شعله را روی حرارت ملایم قرار دهید و در قابلمه را ببندید تا گوشت بپزد و بافت نرم و پنبهای پیدا کنید. به هیچ عنوان از آب زیاد برای پخت گوشت استفاده نکنید، چرا که پیاز و گوشت آب میاندازند و نیازی به آب اضافه نیست. پس از گذشت 2 تا 3 ساعت، نمک غذا را نیز اضافه کنید و 1 ساعت دیگر به آن زمان دهید تا گوشت کامل پخته شود.
مرحله سوم
گوشت پخته شده را روی پلو پسته که از قبل آماده کردید و داخل دیس ریختید قرار دهید و نوش جان کنید. در صورت تمایل میتوانید گوشت را در ظرف مجزا سرو کنید و روی پلو قرار ندهید.
مواد لازم پسته پلو با مرغ
طرز تهیه پسته پلو با مرغ تا حد زیادی مشابه پسته پلو با گوشت است، با این تفاوت که از ادویههای متفاوتی برای طبخ مرغ استفاده میشود. مواد لازم پسته پلو با مرغ برای 4 نفر به صورت زیر است:
| مواد لازم | مقدار مواد |
| ران یا سینه مرغ | 5 تکه |
| هویج | 1 عدد متوسط |
| پیاز | 1 عدد بزرگ |
| نمک، فلفل، زردچوبه | به میزان لازم |
| آبلیمو | به میزان لازم |
| رب گوجه فرنگی | به میزان لازم |
مراحل تهیه پسته پلو با مرغ
برای تهیه پسته پلو با مرغ مراحل زیر را انجام دهید:
مرحله اول
مرغ را داخل یک ظرف مناسب بریزید و نصف پیاز خلالی، نمک، فلفل، زردچوبه، زعفران و آبلیمو را به آن اضافه کنید. مواد را به خوبی مخلوط کنید و روی ظرف را با سلفون بپوشانید. سپس ظرف حاوی مرغ را برای حداقل 1 ساعت داخل یخچال قرار دهید تا مرغها به خوبی مزهدار شوند.
مرحله دوم
پس از مزهدار شدن مرغ، داخل تابه کمی روغن بریزید و مرغ را به آن اضافه کنید. سپس مرغ را به خوبی تفت دهید تا طلایی شود. تابه مرغ را از روی حرارت بردارید و در یک ظرف دیگر، پیازها را با کمی روغن به خوبی تفت دهید تا طلایی شود. سپس هویج، رب گوجه فرنگی و ادویه را به آن اضافه کنید و به خوبی تفت دهید تا رب کامل سرخ شده و عطر ادویهها آزاد شود.
مرحله سوم
مرغهایی که از قبل تفت دادید به ترکیب رب و هویج اضافه کرده و یک لیوان آب داخل آن بریزید. سپس در تابه یا قابلمه را ببندید و اجازه دهید مرغ با حرارت ملایم مغز پخت شده و سس غلیظ شود.
مرحله چهارم
هر زمان مرغ آماده شد و پلو دم کشید، مرغ پخته شده را به همراه سس آن داخل ظرف جدا بریزید یا روی دیس پلو قرار دهید و سرو کنید.
طرز تهیه پسته پلو مجلسی کرمانی (قاجاری)
اکنون که با آموزش پخت پسته پلو ساده با گوشت و مرغ آشنا شدید، نوبت آن است که دستور پخت اصلی پسته پلو قاجاری را به شما آموزش دهیم. برای تهیه پسته پلو مجلسی کرمانی یا قاجاری با طعم رستورانی به حدود 3 ساعت زمان و مواد زیر نیاز دارید.
مواد لازم پسته پلو مجلسی کرمانی
مواد لازم پسته پلو مجلسی کرمانی (پسته پلو دامغانی) برای 4 نفر در جدول زیر آمده است:
| مواد لازم | مقدار مواد |
| برنج | 3 تا 4 پیمانه |
| مغز پسته تازه | 2 پیمانه |
| شوید خشک | 2 قاشق غذاخوری |
| شکر | 1 قاشق مرباخوری |
| زعفران دم کرده غلیظ | به میزان کافی |
| نمک، فلفل، زردچوبه | به میزان کافی |
| روغن | به میزان کافی |
| کره | به میزان کافی |
| زرشک (اختیاری) | برای تزیین |
| خلال پسته و خلال بادام (اختیاری) | برای تزیین |
| سیبزمینی یا نان لواش | برای تهدیگ |
مراحل تهیه پسته پلو قاجاری
مراحل تهیه پسته پلو قاجاری با روش رستورانی و مجلسی به صورت زیر است:
مرحله اول
مرحله اول پخت پسته پلو کرمانی به آمادهسازی مواد اولیه اختصاص دارد. برنج را بشویید و همراه مقداری آب و 1 قاشق نمک به مدت 2 ساعت خیس کنید. مغز پسته تازه را هم در ظرف دیگری بریزید و مقداری آب داغ به آن اضافه کنید. پس از حدود 3 الی 4 دقیقه که پسته کاملا خیس خورد، آن را آبکشی کرده و پوست ضخیم آن را جدا کنید. سپس آن را کنار بگذارید تا بعدا با برنج مخلوط کنید.
در یک ظرف دیگر خلال پسته و بادام را با مقداری آب و کمی گلاب خیس کنید. زرشک را نیز بشویید و پس از 10 دقیقه خیساندن، آبکشی کنید.
مرحله دوم
یک قابلمه مناسب را تا نیمه پر از آب کنید و مقداری نمک و روغن داخل آن بریزید. سپس در قابلمه را بگذارید و شعله را زیاد کنید تا آب جوش بیاید. پس از جوش آمدن آب، برنج خیس خورده و مغز پسته را به آب جوش اضافه کنید. کمی صبر کنید تا آب دوباره جوش بیاید و کف روی آب را با قاشق بگیرید.
مرحله سوم
بسته به نوع برنج باید 7 تا 12 دقیقه صبر کنید تا پخت اولیه برنج انجام شود. در تهیه پسته پلو کرمانی باید دقت کنید برنج شفته نشود تا در نهایت پلو با ظاهر مجلسی داشته باشید. بنابراین پس از گذشت 7 دقیقه برنج را امتحان کنید، اگر برنج نیمپز شده بود (دور برنج نرم و مغز آن کمی سفت) میتوانید آن را آبکش کنید. در غیر این صورت دوباره کمی صبر کنید و سپس برنج را تست کنید تا زمانی که به پخت مناسب برسد.
مرحله چهارم
یک قابلمه مناسب را روی حرارت متوسط قرار دهید و کف آن را با روغن چرب کنید. سپس سیبزمینی حلقه شده یا نان لواش برش خورده را به عنوان تهدیگ در قابلمه بچینید. در ادامه ترکیب برنج و پسته را روی تهدیگ بریزید و سطح آن را با کمی شوید خشک بپوشانید. سپس همین مراحل را لایه لایه تا تمام شدن مواد ادامه دهید. هر زمان مواد تمام شد، به اندازه نصف لیوان آب و کمی روغن داغ به پلو اضافه کنید. در انتها زعفران دم کرده را روی برنجها بریزید و دمکنی و در قابلمه را روی آن قرار دهید. چند دقیقه صبر کنید تا تهدیگ کمی ببندد، سپس حرارت را کم کنید. در صورت تمایل میتوانید از شعله پخش کن نیز استفاده کنید. پس از حدود 1 تا 1 و نیم ساعت پسته پلو مجلسی شما آماده است.
مرحله پنجم
در دقایق پایانی پخت پسته پلو، خلال پسته و بادام را آبکشی کرده و با مقداری کره تفت دهید. در یک ظرف دیگر زرشک را همراه شکر، زعفران و کره تفت دهید. سپس این مواد را برای تزیین پلو کنار بگذارید.
مرحله ششم
پلو پسته دمکشیده را در ظرف مناسب بریزید و روی آن را با زرشک، خلال بادام و خلال پسته تزیین کنید. در صورت تمایل میتوانید پسته پلو کرمانی را همراه گوشت گردن، ماهیچه، گوشت قلقلی، مرغ مجلسی زعفرانی و یا مرغ ربی سرو کنید.
تزیین و سرو پسته پلو
برای تزیین و سرو پسته پلو میتوانید از انواع خلال بادام و پسته، زرشک، خلال هویج، خلال پرتقال، کشمش، برنج زعفرانی و … استفاده کنید و آنها به روشهای مختلف روی برنج بریزید. از آن جایی که دستور پخت اصلی پسته پلو قاجاری هویج و کشمش ندارد و طعم آن شیرین نیست، از این مواد به میزان بسیار کم و صرفا برای تزیین استفاده کنید.
همچنین در صورتی که میخواهید پلو پسته را با انواع گوشت یا مرغ سرو کنید، بهتر است گوشت یا قلقلیها را روی برنج قرار دهید، فیله مرغ را به صورت حلزونی بپیچید یا گوشت و مرغ را به صورت ریش شده روی برنج بریزید تا جلوه زیباتری داشته باشد. انتخاب نوع ظرف نیز در تکمیل ظاهر این غذای اصیل و زیبای ایرانی نقش دارد. در ادامه میتوانید چندین ایده ساده و مجلسی برای تزیین و سرو پسته پلو را ببینید.
نکات و فوت و فن های تهیه پسته پلو
پخت پسته پلو مشابه پخت دیگر غذاهای اصیل ایرانی، نکات و فوت و فنهایی دارد که با رعایت آنها میتوانید یک غذای مجلسی و با کیفیت داشته باشید:
- در پخت پسته پلو به هیچ عنوان نباید برنج شفته شود، بنابراین مدت زمان خیساندن برنج بسیار مهم است. اگر از برنج ایرانی تازه و یا برنج هندی و پاکستانی استفاده میکنید، 1 تا 2 ساعت خیساندن برنج کافی است. اما چنانچه از برنج ایرانی کهنه استفاده میکنید، حتما 4 ساعت برنج را بخیسانید تا حین پخت وا نرود.
- از آنجایی که ظاهر زیبای این غذای قاجاری وابسته به پخت به اندازه برنج است، موقع جوشاندن و پخت اولیه برنج مرتب آن را با انگشت یا زیر دندان تست کنید. هر زمان اطراف برنج نرم و مغز آن کمی سفت بود، برنج را آبکش کنید.
- برای پخت پلو پسته میتوانید پسته را با برنج نجوشانید و پس از آبکش برنج، لایه لایه به برنج اضافه کرده و دم کنید.
- پسته پلو ساده بدون گوشت سرو میشود، اما میتوانید برای لذیذتر شدن آن از انواع گوشت ماهیچه، گردن، ران و سردست گوسفندی، قلقلی یا مرغ استفاده کنید. پس از پخت گوشت یا مرغ آن را روی پلو بریزید یا در ظرف مجزا سرو کنید.
- چنانچه دوست دارید پسته پلو شما، پسته کمتر یا بیشتری داشته باشد، میتوانید مقدار آن را کم و زیاد کنید. با این حال در دستور اصلی حجم پسته باید نصف برنج باشد.
- در دستور اصلی پسته پلو قاجاری از شوید خشک استفاده میشود، اما شما میتوانید از شوید تازه نیز استفاده کنید یا شوید خشک را یک ساعت در آب ولرم بخیسانید.
- برای خوشمزهتر شدن پسته پلو بهتر است پستهها را از شب قبل داخل کمی آب و شکر خیس کنید تا نرم و لذیذ شود. البته چنانچه از پسته تازه استفاده میکنید، به هیچ عنوان آن را نخیسانید.
- اگرچه طرز تهیه پسته پلو اصیل با شوید است، اما در صورت تمایل میتوانید از دیگر انواع سبزی معطر به جای شوید استفاده کنید.
- چنانچه به عطر دارچین علاقه دارید، میتوانید هنگام ریختن شوید لای برنج، کمی دارچین نیز روی برنج بریزید.
- برای تزیین پسته پلو مجلسی از برنج زعفرانی، زرشک، خلال بادام، خلال پسته، خلال هویج و پرتقال، کشمش و … استفاده کنید. بهتر است این مواد را داخل کمی کره و شکر تفت دهید تا طعم لذیذتری داشته باشند.
- پلو پسته معمولا در اواخر تابستان و اوایل پاییز که زمان کِشت پسته تازه است، طبخ میشود. با این حال میتوانید در فصلهای دیگر نیز آن را تهیه کنید. برای این کار پسته خام را از شب قبل خیس کنید و موقع پخت با یک چاقوی تیز به صورت دو نیم یا خلالی برش بزنید و استفاده کنید.
فواید و خواص پسته پلو
پسته پلو به دلیل داشتن پسته، زعفران و شوید، فواید و خواص بسیار زیادی برای بدن دارد. پسته سرشار از مواد مغذی مانند فیبر، پروتئین، چربیهای مفید و همچنین انواع ویتامین و مواد معدنی است که در سلامت بدن نقش دارد. فیبر موجود در پسته برای سلامت دستگاه گوارش و بهبود عملکرد روده مفید است. از سوی دیگر آهن موجود در پسته میتواند به خونسازی در افراد مبتلا به کمخونی کمک کند. پسته همچنین با کاهش سطح گلوکز خون در افراد مبتلا به دیابت، میتواند اثرات مثبتی روی فشار خون، التهاب و اضافه وزن افراد داشته باشد. از دیگر خواص پسته میتوان به تقویت قلب و عروق، کاهش خطر ابتلا به آرتروز، کارایی بهتر مغز و تقویت حافظه، درمان کبد چرب و کاهش فشار خون اشاره کرد.
از سوی دیگر زعفران موجود در پسته پلو برای درمان افسردگی و کاهش اضطراب، افزایش ایمنی بدن، کنترل دیابت، بهبود سلامت قلب، کاهش التهابات معده و تقویت استخوانها مفید است. شوید نیز با دارا بودن مقادیر بالای فیبر و کلسیم در سلامت روده و تقویت استخوان و دندان نقش مهمی دارد.
خرید و قیمت پسته از باسلام
اکنون که با طرز تهیه انواع پسته پلو و خواص بینظیر آن آشنا شدید، شاید این سؤال برایتان پیش بیاید که از کجا میتوان پسته تازه و با کیفیت تهیه کرد؟ برای خرید پسته کافی است سری به بازار باسلام بزنید و غرفههای مختلف کِشتکننده و فروشنده پسته را بررسی کنید.
شما میتوانید با غرفهداران گفتگو کنید، سؤالات خود را بپرسید و بهترین محصول را متناسب با نیاز خود خریداری کنید. همچنین میتوانید با خیال راحت قیمت پسته در غرفههای مختلف بازار باسلام را مقایسه کنید و بر اساس قیمت، امتیاز و تجربه خریداران مختلف، بهترین غرفه را برای خرید پسته انتخاب کنید.
سوالات متداول دربارهی پسته پلو
دستور پخت پسته پلو با مرغ مشابه پسته پلو ساده است و مرغ کنار آن جداگانه آماده میشود. برای تهیه مرغ مجلسی در کنار این غذا باید ران یا سینه مرغ را همراه پیاز، سیر، نمک، فلفل، زردچوبه و زعفران مزهدار کرده و یک شب تا صبح در یخچال قرار دهید. سپس مرغ را داخل روغن سرخ کنید تا مرغ زعفرانی مجلسی داشته باشید. در صورت تمایل میتوانید پس از کمی تفت دادن مرغ، به آن رب و آب اضافه کنید تا مرغ ربی مجلسی داشته باشید.
برای تهیه پسته پلو با گوشت قلقلی کافی است پسته پلو ساده بپزید و در کنار آن قلقلی درست کنید. در پخت قلقلی از گوشت چرخ کرده، پیاز رنده شده، نمک، فلفل، زردچوبه و کمی سبزیجات معطر استفاده کنید. مواد را به خوبی ورز داده و به صورت کوفتههای ریز درآورید. سپس قلقلیها را داخل روغن تفت دهید تا کامل طلایی و پخته شوند. پس از دم کشیدن برنج و هنگام سرو غذا، قلقلی را لا به لای برنج یا کنار آن بریزید و نوش جان کنید.
برای خوشمزهتر شدن پسته پلو بهتر است پستهها را از شب قبل داخل کمی آب و شکر خیس کنید تا نرم و لذیذ شود. البته چنانچه از پسته تازه استفاده میکنید، به هیچ عنوان آن را نخیسانید.
