حتی تصور زندگی بدون شوینده‌ها هم، با کابوسی ترسناک فرق چندانی ندارد! بخصوص برای آن دسته از خانم‌ها که عشق شستن و رُفتن و برق انداختن هستند. و در میان همه شوینده‌ها، ضروری‌ترین نوعش همانا صابون، دوست دیرینه و همراه همیشگی سفرها و حضرهاست! حالا اگر ایت صابون گیاهی باشد، چه شود!!

تاریخ تولد اولین صابون

این‌که سر و کله اولین صابون از چه تاریخی در زندگی ما آدم‌ها پیدا شد، درست معلوم نیست. یعنی راستش این اطلاعات به دست آدم‌های معمولی دویست _ سیصد سال اخیری مثل ما نرسیده و در نتیجه تاریخ حقیقی تولد صابون‌جان در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است! البته گفته می‌شود تاریخش چیزی است نزدیک به دو هزار سال پیش یا کمی بیشتر. این اطلاع را هم از روی اکتشافات باستان‌شناسانه‌ای داریم که از دل آثار به جا مانده از شهری تاریخی در حوالی ایتالیای کنونی به دست آمده است؛ جایی که ظاهراً اولین کارگاه‌های تولید انبوه صابون را داشته است.

البته یک منبع دیگر هم مدعی است ایتالیایی‌ها، فرانسوی‌ها و اسپانیایی‌ها که گویا در حدود هشتصد سال پیش در صابون‌سازی خبره شده بودند، این فن را از فنیقی‌ها یاد گرفته‌اند و البته خود فنیقی‌ها هم از مصری‌ها دریافتش کرده‌اند. سوای این‌که کدام‌ یک از این تاریخ‌ها به واقعیت نزدیک‌تر است و اولین تولیدکننده چه کسی بوده، نکته اصلی این است که تولید صابون سنتی سابقه‌ زیادی دارد و این یعنی رعایت بهداشت خیلی وقت است که بخش مهمی از زندگی ما آدم‌هاست.

این مطلب را هم از دست ندهید: خواص صابون زردچوبه برای سلامت پوست

صابون‌پزی در ایران

صابون به شکل امروزی آن در دوره قاجاریه و به عنوان یک کالای لوکس خارجی وارد کشور شد و بدیهی است که فقط درباریان از آن استفاده می کردند؛ تا این‌که خیلی زود در یکی از محلات تهران که به صابون‌پزخانه معروف شد، تولید صابون شروع شد و رونق گرفت و بعدها این فن، به شهرهایی مثل مراغه هم راه پیدا کرد و آن‌جا حسابی پا گرفت.

البته پیش از ورود صابون مرسوم خارجی به کشور، مردم برای شستشوی سر و بدن از روش‌های سنتی و طبق تعالیم طب سنتی استفاده می‌کردند؛ گِل سرشوی و انواع گِل‌های دیگری که داروهایی با منشأ ماده معدنی بودند که خواص بسیاری داشتند و نیز مردم به آن‌ها اقبال می‌کردند. این گِل‌ها، به صورت خاک در دسترس بودند و در هنگام استفاده با آب ترکیب می‌شدند.

ترکیبات یک صابون معمولی

خیلی قدیم‌ها، صابون را از ترکیب چربی حیوانی مثل چربی گاوی یا پیه و دنبه گوسفند و بز، یا در بعضی مناطق از ترکیب روغن‌های گیاهی مثل روغن زیتون، همراه با مقداری خاکستر چوب یا خاکستر گیاهان درست می‌کردند. حالا چرا خاکستر؟! چون خاکستر حاوی کربنات سدیم است که ماده‌ای قلیایی به شمار می‌آید و با چربی‌ها که ترکیب شود خاصیت پاک‌کنندگی دارد. امروز هم ترکیبات اصلی صابون همان چربی‌ها و کربنات سدیم است که با گسترش دانش شیمی، جایگزین‌های دیگری در حجم زیاد برایشان پیدا شده است، به علاوه اسانس‌ها و عطرها و افزودنی‌های رنگی و نگه‌دارنده‌ها.

وجه تمایز صابون‌ گیاهی و غیر گیاهی

تفاوت اصلی صابون‌های گیاهی و غیر گیاهی، در برخی ترکیبات اضافه‌ای است که به ماده اصلی صابون افزوده می‌شود و همین ترکیبات است که خواص جدیدی را بسته به ماده اضافه شده، به آن می‌افزاید.

صابون زردچوبه- صابون گیاهی- مجله باسلام
صابون زردچوبه یکی از صابون های گیاهی سنتی

انواع صابون‌ گیاهی

به صورت بالقوه، انواع بی‌شماری از صابون‌های گیاهی (مانند صابون زردچوبه) می‌تواند وجود داشته باشد. کافی است ماده اولیه صابون را داشته باشید، ذوبش کنید و سپس یک ترکیب گیاهی مفید برای پوست صورت و بدن را به آن اضافه کنید و به خوبی با ماده مذاب صابون مخلوطش کنید، بگذارید به اندازه کافی خنک شود و خودش را بگیرد، تا صابون گیاهی جدیدی به دست بیاورید.

کدام صابون برای کدام پوست؟

هر صابونی برای هر پوستی مناسب نیست و بهتر است هر کسی صابون مناسب خودش را بشناسد و پیدا کند. پوست‌های خشک نیازمند صابون‌های ملایم‌تر و چرب‌تر هستند و پوست‌های چرب نیازمند صابون‌های سخت‌تر و چربی‌زداتر.

انواع پوست

پوست خشک: ویژگی پوست خشک این است که پس از شستن صورت یا استحمام، احساس کشیدگی، خشکی و ترک خوردگی در پوست به وجود می‌آید؛ حتی در مواردی ممکن است پوسته‌ریزی‌های پراکنده هم مشاهده شود.

پوست چرب: و در نقطه مقابل، صاحبان پوست چرب، حتی پس از یک حمام کامل هم احساس می‌کنند هنوز پوست صورت و بدن‌شان به خوبی تمیز نشده است. این افراد اکثر مواقع به دلیل ترشح چربی از منافذ پوستی، پوست براقی دارند.

پوست معمولی: افرادی با پوست معمولی، کسانی هستند که در صورت شستشوی مکرر پوست، احساس خشکی و در صورت استفاده نکردن از شوینده‌ها، احساس چرب بودن می‌کنند.

پوست مختلط: دسته چهارمی از افراد هم هستند که پوست مختلط دارند؛ یعنی بخشی از پوست‌شان خشک است و بخشی دیگر چرب. این افراد کسانی هستند که در بخش مرکزی صورت، احساس چرب بودن دارند و در حاشیه‌ها و مناطق نزدیک به موهای سر، احساس خشک بودن.

این مطلب را هم از دست ندهید: حنا خوشبویِ شفابخشِ هزارخاصیت

کدام صابون گیاهی مناسب‌تر است؟

مناسب‌ترین صابون‌ برای پوست خشک، صابون‌های ملایم و آب‌رسان مثل صابون‌های کرم‌دار و گلیسیرین است. گلیسیرول موجود در ترکیب صابون، رطوبت پوست را کامل و خشکی و ترک آن را برطرف می‌کند. پس این افراد بهتر است از صابون‌های سخت که ترکیبات معدنی و شیمیایی بالاتری دارند، استفاده نکنند. بهترین گزینه برای پوست‌های چرب که به دلیل چربی زیاد، مستعد بروز جوش یا آکنه هم هستند، استفاده از صابون‌های ترکیبی با مواد ضد آکنه و ضد باکتری است.

خواص برخی صابون‌های گیاهی

برای این‌که بدانیم یک صابون گیاهی خاص چه ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد، باید بدانیم چه گیاهی و با کدام خواص، به ماده اولیه صابون اضافه شده است. مثلاً بعضی گیاهان مثل سدر و حنا، ضد شوره و ضد قارچ هستند و در عین حال باعث تقویت موی سر هم می‌شوند. بابونه، رزماری و گل ختمی، خارش‌های پوستی را برطرف می‌کنند. ضمن این‌که گل ختمی، خاصیت نرم‌کنندگی نیز دارد.

صابون چای سبز
منصوره شریعتی از شهر قم
صابون دستساز و صددرصد گیاهی
از نزدیک ببینید صابون چای سبز

رازیانه برای درمان لک‌های صورت مفید است و روغن زیتون ضمن نرم و لطیف کردن پوست و مو، به برطرف شدن آثار آفتاب‌سوختگی از پوست هم کمک می‌کند. جوانه گندم ضمن ایفای نقش یک ویتامینه خوب برای پوست، می‌تواند به افزایش خاصیت ارتجاعی آن هم کمک زیادی بکند. کتیرا برای رفع موخوره و افزایش استحکام بافت مو مفید است و آلوئه‌ورا می‌تواند نقش یک التیام‌بخش و ترمیم‌کننده خوب را برای پوست‌های آسیب‌دیده بازی کند.

تنوع صابون‌ها و خواصشان آنقدر زیاد است که احتمالا باید چند مدل صابون را با توجه به نوع پوستتان انتخاب کنید تا در نهایت بتوانید صابون محبوبتان را پیدا کنید.