اگر شما هم از آن دسته افرادی هستید که به خرید و نگهداری طلا علاقه دارند شاید تا به حال با این سوال مواجه شده باشید که زکات طلا چیست و به چه میزان یا چه نوعی از طلا تعلق می گیرد.
به طور کلی زکات از فروع دین اسلام بوده و از واجبات مالی آن به شمار می آید که به دو نوع زکات مال و زکات بدن یا زکات فطره تقسیم می شود. زکات مال شامل ده نوع مال از جمله طلا و نقره است که اگر این اموال به حد نصابی خاص برسند زکات به آنها تعلق می گیرد. در این مقاله کوتاه برآنیم تا ضمن بیان نظر علمای شیعه و اهل سنت درباره زکات طلا، میزان این زکات و شرایط وجوب آن را بررسی کرده و به دیدی نسبتا جامع در این باره دست یابیم.
فهرست:
زکات طلا و نقره از نظر شیعه
همانطور که اشاره شد زکات از واجبات مالی دین اسلام بوده و شامل 9 یا به تعبیری 10 مورد می شود، که زکات طلا و نقره از آن جمله اند. علمای شیعه زکات را تنها بر طلای مسکوک واجب دانسته و زیورآلات و طلای زینتی را شامل این قانون نمی دانند.
همچنین اکثر علمای شیعه بر این عقیده اند که سکه های امروزی مثل سکه بهار آزادی و سکه امامی، از آنجایی که در معاملات و برای خرید و فروش مورد استفاده قرار نمی گیرند، جزء مسکوکات به شمار نیامده و ملزم به پرداخت زکات نیستند؛ بنابراین پرداخت زکات برای طلا و نقره های امروزی را به این دلیل که استفاده از آنها در معاملات رایج نیست واجب نمی دانند.
همچنین نصاب طلا در نظر علمای شیعه، بیست دینار معادل 15 مثقال طلای خالص یا 24 عیار بوده و زکات آن به میزان یک چهلم یا 5/2 درصد از کل طلا محاسبه می شود. نصاب نقره نیز دویست درهم ذکر شده که زکات آن شامل 5 درهم خواهد شد.
شرایط وجوب زکات طلا
به طور کلی پرداخت زکات مال با داشتن شرایطی بر فرد واجب می شود. بالغ بودن صاحب مال اولین شرط وجوب زکات بوده و تا زمانی که فرد به بلوغ نرسیده، حتی اگر صاحب مالی باشد پرداخت زکات آن بر عهده او نیست.
برده نبودن و داشتن عقل سلیم شروط بعدی برای وجوب پرداخت زکات بوده و به برده یا فرد دیوانه زکات تعلق نمی گیرد. علاوه بر این به هبه و قرض هم زکات تعلق نمی گیرد مگر اینکه فرد مالک آن مال شود. شرط دیگر وجوب زکات دسترسی به مال و در اختیار بودن آن است؛ بنابراین اگر شما مالی دارید ولی به آن دسترسی ندارید و در تصرف شما نیست، مانند مالی که در گرو یا رهن است، یا مالی که وقف یا نذرشده، پرداخت زکات آن بر ذمه شما نیست.
آخرین شرط عام زکات مال نصاب است، به این معنا که زکات به هر میزان مالی تعلق نمی گیرد چرا که هدف آن از اساس ایجاد عدالت و گرفتن از ثروتمندان و رساندن به فقرا می باشد، بنابراین هر مالی از اموالی که مشمول زکات می شوند باید به حد نصاب و میزان مشخصی برسد تا زکات بر آن واجب شود. همچنین به خاطر داشته باشید که برای محاسبه زکات باید سال مالی داشته باشید و میزان زکات به طور سالانه (سال قمری 354 روزه) از اموال شما محاسبه می گردد.
اما وجوب زکات بر طلا شرایطی مختص به خود نیز دارد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت:
- همانطور که اشاره شد یکی از شرایط وجوب زکات گذشت یک سال قمری بر آن مال است و اگر عمر دارایی و طلای شما به یکسال نرسیده و پیش از آن از دست رفته یا به هر دلیلی دیگر در مالکیت و تصرف شما نیست، زکات آن نیز بر شما واجب نمی باشد.
- مسکوک بودن طلا شرط دیگر وجوب زکات بر آن است به این معنا که زکات تنها بر طلایی واجب می شود که به شکل سکه ضرب شده و در معاملات مورد استفاده قرار بگیرد؛ طلای مسکوک درواقع سکه های طلایی هستند که برای خرید و فروش و در معاملات مورد استفاده قرا می گرفته اند، بنابراین باید دقت داشته باشید که نه تنها زکات طلا و نقره به انواع زیور آلات و طلا و نقره های زینتی تعلقی نمی گیرد، بلکه حتی سکه های امامی و بهار آزادی که امروز در دسترس است، از آنجایی که به طور مستقیم برای انجام معاملات مورد استفاده قرار نمی گیرند مشمول آن نشده و اکثر علما معتقدند از آنجایی که طلاهای امروزی به شکل مسکوک در معاملات رایج نیستند، به آنها زکاتی هم تعلق نمی گیرد.
- نصاب طلا: یکی از مهم ترین مسائل در پرداخت زکات طلا، یافتن میزان دقیق نصاب طلا می باشد. طلا درواقع دو حد نصاب دارد. نصاب اول طلا بیست دینار یا بیست مثقال شرعی طلای خالص یا 24 عیار است که معادل 15 مثقال عادی طلای 24 عیار می باشد. اگر میزان طلای شما به این مقدار ( 15 مثقال یا 70 گرم طلای 24 عیار) برسد زکات بر آن واجب شده و شامل یک چهلم یا دو و نیم درصد از کل طلا یا معادل نقدی آن می باشد. ( شایان ذکر است که برخی منابع وزن هر دینار طلا را حدود 5/4 گرم در نظر گرفته و براین اساس نصاب اول طلا را 85 گرم طلای 24 عیار عنوان کرده اند، بنابراین توصیه می کنیم برای اطمینان، به نظر مرجع خود نیز رجوع نمایید.) برای محاسبه میزان طلا با عیارهای مختلف می توانید با استفاده از فرمول (عیار طلا تقسیم بر 24 و ضرب در میزان طلا به گرم) استفاده کرده، برای مثال برای محاسبه 100 گرم طلای 18 عیار، 18 را تقسیم بر 24 کرده و در 100 ضرب کنید. عدد به دست آمده میزان طلای خالص یا 24 عیار شماست.
نصاب دوم طلا چهار دینار یا مثقال شرعی معادل سه مثقال عادی طلای 24 عیار است که پس از مرحله اول آن محاسبه می شود، به این معنی که وقتی طلای شما به حد نصاب اول رسید و زکات آن واجب شد، اگر طلایی کمتر از سه مثقال عادی به آن اضافه شود، به طلای اضافه شده زکاتی تعلق نگرفته و حتی اگر میزان طلای شما بیشتر و مثلا 17 مثقال باشد، زکات براساس همان نصاب اول محاسبه می شود، یعنی یک چهلم از 15 مثقال عادی طلا.
اما اگر میزان طلای اضافه شده به سه مثقال عادی طلای 24 عیار برسد یعنی میزان کل طلا 18 مثقال عادی طلای 24 عیار باشد، سه مثقال اضافی هم شامل زکات بوده، زکات از کل طلا محاسبه شده و معادل یک چهلم یا دو ونیم درصد کل طلا خواهد بود. به همین ترتیب اگر باز هم طلایی کمتر از سه مثقال عادی اضافه شود مجدد محاسبه نمی شود ولی اگر دوباره سه مثقال عادی طلای 24 عیار اضافه شود باز هم زکات به میزان یک چهلم یا دو و نیم درصد از کل طلا محاسبه خواهد شد.
برای توضیح بیشتر باید گفت اگر شما 15 مثقال طلای 24 عیار مسکوک داشته باشید موظف به پرداخت یک چهلم آن به عنوان زکات خواهید بود. همچنین اگر 17 مثقال طلای 24 عیار داشته باشید باز هم میزان زکات شما یک چهلم از 15 مثقال خواهد بود ولی اگر میزان طلا به 18 مثقال طلای 24 عیار برسد زکات شما دوباره از کل طلا محاسبه شده، به میزان یک چهلم از 18 مثقال بوده و تا کمتر از بیست و یک مثقال طلا، زکات آن به همین ترتیب یک چهلم از 18 مثقال خواهد بود ولی با رسیدن میزان طلا به بیست و یک مثقال، زکات آن به میزان یک چهلم از بیست و یک مثقال محاسبه خواهد شد.
شرایط پرداخت زکات طلا
براساس شرایطی که پیش از این ذکر شد اگر طلای مسکوکی دارید که زکات به آن تعلق می گیرد، برای پرداخت آن نیازی نیست که حتما زکات را از خود طلا بپردازید، بلکه هم می توانید میزان زکات طلا را به صورت وزنی محاسبه کرده و از طلایتان پرداخت کنید و هم می توانید مبلغ آن را حساب کرده و به شکل نقدی پرداخت نمایید.
زکات طلا از نظر اهل سنت
برخلاف علمای شیعه، علمای چهار مذهب اهل سنت، علاوه بر مسکوکات، شمش طلا و نقره را نیز مشمول زکات می دانند. همچنین با وجود اینکه مذاهب حنبلی، شافعی و مالکی مانند علمای شیعه بر این عقیده اند که به زیورآلات، و طلا و نقره زینتی زکاتی تعلق نمی گیرد، مذهب حنفیه زیورآلات و طلا و نقره زینتی را نیز مشمول زکات می داند.
علاوه بر آنچه ذکر شد باید اشاره کرد که قرضاوی در کتاب فقه الزکاه، زکات طلا را بیست مثقال و هر مثقال را 25/4 گرم در نظر گرفته و براین اساس زکات طلا را معادل 85 گرم طلای 24 عیار می داند، همچنین مصوبه مجمع فقهی اهل سنت ایران داشتن 479/85 گرم طلا، یا پول و سرمایه معادل آن برای مدت یک سال قمری را موظف به پرداخت زکات می داند.
خرید انواع طلا از باسلام
اگر به دنبال بازاری برای خرید انواع مختلفی از محصولات با کیفیت می گردید توصیه می کنم حتما سری به بازار باسلام بزنید. باسلام بازاری بزرگ با انواع محصولات است که با هر نیازی به آن وارد شوید دست خالی بیرون نخواهید آمد. طلا یکی دیگر از محصولاتی است که در این بازار پر رونق عرضه شده و شما می توانید به راحتی با مقایسه قیمت فروشندگان مختلف، بررسی کیفیت محصولات و اعتبار آنها از طریق مطالعه نظرات خریداران و مشاهده امتیاز فروشگاه، و نیز مشورت با فروشندگان و استفاده از تجربه و اطلاعات آنها، به خرید محصول مورد نظرتان بپردازید.
همچنین اگر محصولی برای عرضه دارید بهتر است دست به کار شوید و به راحتی با ساختن غرفه خود در باسلام، آن را در اختیار مشتریان بی شمار این بازار بزرگ قرار داده و به جمع با سلامی ها بپیوندید.
سوالات متداول دربارهی زکات طلا
اگر طلای شما به نصب زکات که همان 15 مثقال طلای 24 عیار است رسیده باشد، زکات طلای شما به میزان یک چهلم یا 5/2 درصد از کل طلایتان خواهد بود.
خیر، براساس نظر علمای شیعه و بیشتر مذاهب اهل سنت به طلای زینتی زکاتی تعلق نمی گیرد؛ تنها علمای مذهب حنفیه زیورآلات را نیز مشمول زکات می دانند.
خیر، زیرا طلای مسکوک که پرداخت زکات آن واجب است به سکه هایی گفته می شود که برای خرید و فروش و معاملات استفاده می شده، ولی سکه های امروزی عموما چنین کاربردی ندارد.
اگر کسی حد نصاب طلا داشت چقدر زکات پرداخت کند میلیون چقدر؟